Kemosentez: Işık Olmadan Besin Sentezi

Konu Özeti

Canlılar yaşamlarını sürdürmek için sürekli enerjiye ihtiyaç duyar. Ototroflar enerjiyi ışıktan ya da inorganik maddelerin oksidasyonundan alır. Kemosentez, ışık olmadan inorganik maddelerin kimyasal enerjisiyle organik besin üreten yöntemdir. Bu konuda kemosentetik bakterilerin rolünü ve fotosentezle farkını öğreneceksin.

Temel Kavramlar

Kemosentez, ışık enerjisi kullanılmadan inorganik maddelerin (H₂S, NH₃, Fe²⁺, H₂ gibi) oksidasyonuyla açığa çıkan kimyasal enerjinin kullanılmasıyla CO₂ ve sudan organik besin sentezlenmesidir. Bu yolla besin üreten canlılara kemosentetik (kemoototrof) canlılar denir. Bunlar genellikle bakteriler olup klorofil taşımazlar.

İnorganik madde + O₂ → oksitlenmiş madde + enerji (ATP) ; CO₂ + H₂O + enerji → organik besin

• Fotosentez yapanlar: bitkiler, algler, siyanobakteriler. Enerji kaynağı ışıktır.
• Kemosentez yapanlar: bazı bakteriler ve arkeler. Enerji kaynağı inorganik maddelerin oksidasyonudur.
• Heterotroflar: kendi besinini yapamaz, hazır organik madde alır.

Kemosentez iki aşamada özetlenebilir. Önce inorganik madde oksitlenir ve enerji ATP olarak depolanır. Sonra bu ATP enerjisiyle CO₂ indirgenerek glikoz gibi organik moleküller sentezlenir.

Fotosentez ve kemosentez birçok yönüyle benzer. Aşağıdaki şemada ortak ve ayrı özellikler gösterilmiştir.