Çevre Etiği: İnsan, Canlı ve Çevre Merkezci Yaklaşımlar

Konu Özeti

Çevre etiği, insanın doğayla ilişkisini ahlaki açıdan inceleyen felsefe alanıdır. Doğaya karşı sorumluluklarımız var mı, doğanın kendi başına bir değeri var mı gibi sorular bu alanın merkezindedir. Bilim bir olgunun nasıl işlediğini açıklar, etik ise ne yapmamız gerektiğini tartışır. Bu konuda üç temel yaklaşım, değerin kime ait olduğu sorusuna farklı yanıtlar verir.

Temel Kavramlar

Çevre etiğinde temel ayrım, bir varlığın değerinin araçsal mı yoksa içkin mi olduğudur. Araçsal değer, bir varlığın başkasına yarar sağlamasından gelir. İçkin değer ise varlığın kendi başına, başkasına yaradığı için değil, değerli olmasından kaynaklanır.

• İnsan merkezci etik: Ahlaki değer yalnızca insana aittir. Doğa, insanın yararı ölçüsünde değerlidir.
• Canlı merkezci etik: Hayvanlar ve bitkiler dahil yaşayan her varlığın kendi başına (içkin) bir değeri vardır.
• Çevre (ekosistem) merkezci etik: Değer, canlı-cansız tüm doğanın bir bütün olarak sahip olduğu bir özelliktir. Birey, bütünün parçası olarak değerlidir.
• Ortak soru: Ahlaki ilgiye layık olan kimdir ya da nedir?

Kısa hatırlatma: Bir görüşü değerlendirirken önce değerin hangi varlığa atfedildiğine bakın. Bu, yaklaşımı ayırt etmenin en hızlı yoludur.

Temel Kavramlar (Devam): Üç Yaklaşımın Karşılaştırılması