klevero

Çok yakında

11. Sınıf Kimya

Kimyasal Denge ve Denge Sabiti İfadesi (Kc)

Çeşitlilik · 11. sınıf

Klevi Fen Laboratuvarı · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:

Kazanımlar

  • KİM.11.2.1 Tepkimelerin tersinir olabileceğine ilişkin bilimsel gözlem yapabilme
  • KİM.11.2.2 Tepkimelerdeki denge sürecine ilişkin bilimsel gözleme dayalı tahminde bulunabilme
  • KİM.11.2.3 Denge sabiti ifadesinin oluşturulmasına ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme
  • KİM.11.2.4 Tersinir tepkimelerin dengeye ulaşıp ulaşmadığını bilimsel veriye dayalı tahmin edebilme
  • KİM.11.2.5 Dengeye etki eden faktörleri bilimsel sorgulayabilme
  • KİM.11.2.6 Saf suyun otoiyonizasyonuna ilişkin bilimsel gözlem yapabilme
  • KİM.11.2.7 Asit ve baz teorilerini karşılaştırabilme
  • KİM.11.2.8 Asitlerin ve bazların kuvvetlerine ilişkin bilimsel sorgulama yapabilme

Konu Özeti

Bazı kimyasal tepkimeler hem ileri hem geri yönde gerçekleşebilir. Bu tepkimeler tersinirdir ve kapalı bir kapta zamanla dengeye ulaşır. Denge durumunda derişimler sabit kalır ama tepkime durmaz; bu nedenle denge dinamiktir. Bu konuda denge sabiti Kc ifadesini yazmayı, Kc değerini yorumlamayı ve dengenin hangi yöne kayacağını tahmin etmeyi öğreneceksiniz.

Temel Kavramlar

Bazı tepkimeler tersinirdir ve ⇌ oku ile gösterilir. Örneğin N₂O₄(g) ⇌ 2NO₂(g) tepkimesinde renksiz N₂O₄ kahverengi NO₂ oluşturur. Bir süre sonra renk koyulaşması durur; bu, sistemin dengeye ulaştığını gösterir.

  • Denge, ileri tepkime hızının geri tepkime hızına eşit olduğu durumdur.
  • Dengede derişimler sabittir, ancak tepkime durmaz; denge dinamiktir.
  • Denge, kapalı kapta ve sabit sıcaklıkta kurulur.
  • Başlangıçta yalnızca girenler varsa ileri hız büyür; ürün oluştukça ileri hız azalır, geri hız artar ve sonunda eşitlenir.
Dengeye Ulaşma Süreci
Başlangıçta yalnızca girenler vardır ve ileri hız büyüktür. Ürün oluştukça ileri hız azalır, geri hız artar. Hızlar eşitlendiğinde denge kurulur.

Denge Sabiti İfadesinin Yazılması

Genel tepkime aA + bB ⇌ cC + dD olsun. Denge sabiti Kc, dengedeki ürün derişimlerinin kuvvetlerinin çarpımının girenlerinkine oranıdır. Katsayılar üs olarak yazılır.

Kc = [C]ᶜ · [D]ᵈ / ([A]ᵃ · [B]ᵇ)

  • Saf katılar ve saf sıvılar ifadeye yazılmaz, çünkü derişimleri sabittir.
  • Gazlar ve sulu çözeltideki türler (mol/L) ifadeye yazılır.
  • Kc yalnızca sıcaklığa bağlıdır.
TepkimeKc ifadesi
N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g)[NH₃]² / ([N₂]·[H₂]³)
CaCO₃(k) ⇌ CaO(k) + CO₂(g)[CO₂]
2NO₂(g) ⇌ N₂O₄(g)[N₂O₄] / [NO₂]²
Zn(k) + Cu²⁺(suda) ⇌ Zn²⁺(suda) + Cu(k)[Zn²⁺] / [Cu²⁺]
  • Tepkime ters çevrilirse Kc' = 1/Kc olur.
  • Tepkime n katsayısıyla çarpılırsa yeni Kc = (Kc)ⁿ olur.
  • İki tepkime toplanırsa denge sabitleri çarpılır: K = K₁ · K₂.
  • Kc çok büyükse (örneğin > 10³) denge ürünler yönündedir.
  • Kc çok küçükse denge girenler yönündedir ve ürün çok azdır.

Notun devamı (Klevero uygulamasında)

  • Adım Adım Örnekler
  • Sık Yapılan Hatalar
  • Mini Özet Tablo
  • Kontrol Soruları