II. Dünya Savaşı'nın Siyasi ve Ekonomik Sonuçları

Konu Özeti

II. Dünya Savaşı, 1939-1945 yılları arasında yaklaşık 50-60 milyon insanın ölümüne yol açtı ve Avrupa'nın dünya siyasetindeki üstünlüğünü sona erdirdi. Savaşın ardından ABD ve SSCB, iki kutuplu yeni düzenin liderleri olarak öne çıktı. Ekonomik olarak yıkılan Avrupa yeniden inşa edilirken dolar dünya ticaretinin merkezine yerleşti. Siyasi ve ekonomik sonuçların birbiriyle nasıl bağlandığını kavramak, karşılaştırma sorularında size büyük kolaylık sağlar.

Temel Kavramlar

Savaşın siyasi sonuçları, dünyanın güç merkezinin Avrupa'dan ABD ve SSCB'ye kaymasıyla başladı. Bu kayma; BM, askerî ittifaklar ve Almanya'nın bölünmesi gibi kalıcı kurumlarla somutlaştı.

• Siyasi sonuçlar: Avrupa merkezli düzenin sona ermesi, iki kutuplu dünya (Batı Bloku - Doğu Bloku), Birleşmiş Milletler (1945), NATO (1949) ve Varşova Paktı (1955).
• Almanya'nın işgal bölgelerine ayrılması; Berlin'in dört bölgeye bölünmesi ve 1949'da Federal Almanya ile Demokratik Almanya olarak ikiye ayrılması.
• Savaş suçlularının Nürnberg ve Tokyo mahkemelerinde yargılanması ve insan hakları anlayışının gelişmesi (İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, 1948).
• Sömürgelerde bağımsızlık hareketlerinin hız kazanması ve sömürge imparatorluklarının çözülmesi.

Savaşın ekonomik sonuçları, Avrupa'nın yıkımı ve bu yıkımın yeniden inşası etrafında şekillendi. ABD ekonomik gücünü artırırken Avrupa ABD'ye bağımlı hale geldi.

• Avrupa'da şehirler, sanayi tesisleri ve ulaşım ağları yıkıldı; üretim ve gelir düştü, işsizlik ve yoksulluk arttı.
• Savaş harcamaları devletleri borçlandırdı; Avrupa ülkeleri ekonomik olarak ABD'ye bağımlı hale geldi.
• Bretton Woods Konferansı (1944) ile uluslararası para sistemi belirlendi; IMF ve Dünya Bankası 1945'te kuruldu ve dolar dünya ticaretinde öne çıktı.
• Marshall Planı (ilan 1947, uygulama 1948): ABD, Avrupa'nın yeniden inşası için yardım sağladı; Türkiye de bu plandan yararlandı.
• SSCB, Doğu Avrupa'daki ülkelerle COMECON (1949) adlı ekonomik iş birliğini kurdu.

Savaşın yıkımı → Marshall Planı yardımı → Batı Avrupa'nın toparlanması → Batı Bloku'nun güçlenmesi