5. Sınıf Türkçe: Söz Varlığı ve Dil Yapıları Notu

Konu Özeti

Söz varlığı, bir dilde kullanılan kelime, deyim ve kalıpların tümüdür. Beşinci sınıfta kelimelerin yapısını, anlamlarını ve metindeki kullanımlarını öğreniyoruz. Dinlediğimiz ya da okuduğumuz metinlerde bilmediğimiz kelimelerin anlamını çevredeki cümlelerden tahmin etmek bu konunun temelidir. Metnin konusunu taşıyan anahtar kelimeleri bulmak da dinleme ve okuma becerilerimizi güçlendirir.

Temel Kavramlar

• Gerçek anlam: Kelimenin sözlükte yer alan, doğrudan karşılık gelen anlamıdır.
• Mecaz anlam: Kelimenin benzetme yoluyla kazandığı, asıl anlamından uzaklaşmış anlamdır.
• Eş anlamlı kelimeler: Anlamca aynı ya da çok yakın olan kelimelerdir (ör. sevinç, neşe).
• Zıt anlamlı kelimeler: Anlamca birbirinin karşıtı olan kelimelerdir (ör. sıcak, soğuk).
• Deyim: Birlikte kullanıldığında kelimelerin tek tek anlamından farklı yeni bir anlam kazanan kelime gruplarıdır.
• Basit kelime: Yapısına ek getirilmemiş kelimedir (ör. kitap, göz).
• Türemiş kelime: Bir köke ek getirilerek yapılmış kelimedir (ör. kitaplık).
• Birleşik kelime: İki kelimenin birleşmesiyle oluşan kelimedir (ör. kırmızıbiber).

Bilmediğin bir kelimeyle karşılaştığında önce kelimenin geçtiği cümleye ve çevredeki cümlelere bak. Anlamı tahmin ettikten sonra gerekirse sözlükle kontrol et.