Coğrafya Biliminin Konusu ve Bölümleri (9. Sınıf)

Konu Özeti

Coğrafya; Dünya'yı doğal ve beşerî unsurlarıyla, bu unsurlar arasındaki karşılıklı ilişkilerle birlikte inceleyen bilimdir. Olay ve olguların nerede, neden orada ve nasıl bir dağılış gösterdiğini sorgular. Bu konuda coğrafyanın bölümlerini, mekânsal düşünmeyi ve bilimin tarihsel gelişimini öğreneceksin.

Temel Kavramlar

Fiziki coğrafya doğal ortamı, beşerî coğrafya insan faaliyetlerini inceler. Bir konunun hangi alana ait olduğunu bulmak için olgunun doğal mı yoksa insan kaynaklı mı olduğuna bak.

• Fiziki (doğal) coğrafya: iklim, yer şekilleri, sular, toprak ve bitki dağılışı.
• Beşerî coğrafya: nüfus, yerleşme, ekonomi, ulaşım, turizm ve siyasi coğrafya.
• Bölgesel coğrafya: fiziki ve beşerî bilgileri bir bölge üzerinde birlikte yorumlar.
• Mekânsal düşünme: olguların nerede, neden ve nasıl bir dağılış gösterdiğini sorgulama becerisidir.

Coğrafya biliminin gelişimi: İnsanlar çevrelerini tanımak için eski haritalardan, seyahatnamelerden ve keşif kayıtlarından yararlanmıştır. Eratosthenes Dünya'nın çevresini hesaplamaya çalışmış, Batlamyus haritalama çalışmalarıyla tanınmıştır.

Biruni, İdrisi ve Piri Reis gibi bilim insanları gözleme dayalı harita ve eserler vermiştir. Kaşgarlı Mahmud, Divanü Lügati't-Türk'te Türk coğrafyasını gösteren bir harita sunmuştur. Humboldt ve Ritter ile coğrafya bilimsel bir disiplin olarak sistemleşmiştir.