klevero

Çok yakında

9. Sınıf Coğrafya

Demografik Dönüşüm ve Nüfus Piramitleri Konu Notu (9. Sınıf Coğrafya)

Beşerî Sistemler ve Süreçler · 9. sınıf

Klevi Sosyal Bilgiler Odası · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:

Kazanımlar

  • COĞ.9.4.1 Nüfusun zaman içerisindeki değişimini tablo ve grafikler aracılığı ile yorumlayabilme
  • COĞ.9.4.2 Dünya ve Türkiye’deki nüfusun dağılışı ve hareketlerini etkileyen faktörler hakkında haritalar…
  • COĞ.9.4.3 Türkiye ve farklı ülkelerin nüfus piramitlerinden yararlanarak demografik dönüşüm sürecini…
  • COĞ.9.4.4 Türkiye ve farklı ülkelerdeki nüfusla ilgili fırsat ve sorunların nüfus politikalarının…

Konu Özeti

Nüfus; doğum, ölüm ve göç nedeniyle zaman içinde değişir. Bu değişim tablo ve grafiklerle yorumlanır. Nüfusun dağılışını doğal ve beşerî faktörler belirler. Demografik dönüşüm, doğum ve ölüm oranlarının yüksekten düşüğe doğru değiştiği süreçtir. Nüfus piramitleri ise bu sürecin hangi aşamada olduğunu gösterir.

Temel Kavramlar

Doğal artış, doğum hızı ile ölüm hızının farkıdır. Göç bu hesaba dahil edilmez. Nüfus yoğunluğu ise birim alana düşen kişi sayısıdır.

Doğal artış hızı (‰) = Doğum hızı (‰) − Ölüm hızı (‰)

Nüfus yoğunluğu (kişi/km²) = Toplam nüfus / Alan (km²)

Demografik dönüşüm dört aşamada incelenir. Aşağıdaki akış şemasında her aşamadaki doğum ve ölüm eğilimini izleyin.

Demografik dönüşüm aşamaları
Doğum ve ölüm oranları yüksekten düşüğe doğru değişir. Nüfus artışı ikinci aşamada hızlanır, dördüncü aşamada ise durağanlaşır.

Nüfusun dağılışını etkileyen faktörler üç grupta toplanır.

Faktör türüÖrneklerNüfusa etkisi
Doğal faktörlerİklim, yer şekilleri, yükselti, su kaynakları, toprak verimliliğiElverişli yerler kalabalık; kutuplar, çöller, yüksek dağlar seyrek
Beşerî faktörlerSanayi, ticaret, ulaşım, hizmetler, tarım, tarihî gelişimGelişmiş ekonomik alanlar nüfus çeker, yoğunluk artar
OlaylarSavaş, kuraklık, deprem, salgın, ekonomik krizGöçlere ve nüfus kaybına yol açar
  • Türkiye'de nüfus; Marmara, Ege kıyıları, Çukurova gibi ovalarda ve büyük kentlerde yoğunlaşmıştır.
  • Doğu Anadolu'nun yüksek ve engebeli kesimleri ile iç kesimlerin bir bölümü seyrektir.
  • Göç; iş, eğitim ve daha iyi yaşam koşulları (çekici etkenler) ile işsizlik, güvensizlik ve afet (itici etkenler) nedeniyle olur.
  • Kırdan kente göç, kentlerde nüfus artışına ve plansız kentleşmeye neden olabilir.
Göç sürecinin etkenleri
Göç, önce itici etkenlerin insanları yerinden ayırmasıyla başlar. Ardından çekici etkenler yeni yerleşim yerini belirler.

Notun devamı (Klevero uygulamasında)

  • Adım Adım Örnekler
  • Sık Yapılan Hatalar
  • Mini Özet Tablo
  • Kontrol Soruları