Kemosentez Konu Notu (AYT Biyoloji)

Konu Özeti

Kemosentez, bazı bakteri ve arkelerin inorganik maddelerin oksidasyonundan elde ettikleri kimyasal enerjiyle CO₂'den organik besin sentezlemesidir. Işık enerjisi ve klorofil gerekmez. Bu canlılar kemoototrof olarak adlandırılır ve besin zincirinde üretici konumundadır. Konuda fotosentezle karşılaştırma ve azot döngüsündeki rol önemlidir.

Temel Kavramlar

Kemosentez, enerji kaynağı inorganik madde olan bir ototrofluk türüdür. Enerji önce ATP biçiminde depolanır, sonra CO₂'yi indirgemek için kullanılır.

İnorganik madde + O₂ → oksitlenmiş ürün + kimyasal enerji (ATP)

CO₂ + H₂O + enerji → organik madde (glikoz)

• Enerji kaynağı: NH₃, H₂S, Fe²⁺ ve H₂ gibi inorganik maddelerin oksidasyonu.
• Karbon kaynağı: CO₂.
• Işık ve klorofil gerekmez; fotosentezden temel fark enerji kaynağıdır.
• Sentez genellikle hücre zarı ve sitoplazmada gerçekleşir; bakterilerde kloroplast ve mitokondri bulunmaz.
• Oksidasyon enerjisiyle ATP ve indirgen güç (NADH veya NADPH) üretilir; bunlarla CO₂ indirgenerek glikoz gibi bileşikler oluşur.

Aşağıdaki tabloda başlıca kemosentetik canlı grupları ve oksitledikleri maddeler verilmiştir.

Ekolojik önemi şöyledir.

• Azot döngüsünde nitrifikasyon bakterileri amonyağı nitrata çevirerek toprağı bitkiler için verimli hale getirir.
• Güneş ışığının ulaşmadığı derin deniz hidrotermal bacalarında üretici olarak besin zincirinin temelini oluşturur.
• Kükürt, demir ve azot döngülerine katılır.
• İnorganik maddeyi organik maddeye çevirdiği için ekosistemde üreticidir.