kleveroAYT Psikoloji
Gelişim Dönemleri: Temel Özellikler ve Ayırt Etme Rehberi
Klevi Felsefe ve Değerler Köşesi · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:
Kazanımlar
13Gelişim dönemlerinin temel özelliklerini kavrar.
Konu Özeti
Gelişim, bireyin döllenmeden ölüme kadar yaşadığı fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal değişimlerin bütünüdür. Gelişim belirli ilkelere göre ilerler ve dönemlere ayrılarak incelenir. Her dönemin kendine özgü görevleri ve ayırt edici özellikleri vardır. AYT'de bu dönemleri yaş aralıklarıyla birlikte tanıyıp özelliklerine göre eşleştirebilmek önemlidir.
Temel Kavramlar
- Gelişim sürekli ve aşamalıdır; belirli bir sırayı izler.
- Gelişim sırası herkeste aynıdır, hızı bireyler arasında farklıdır.
- Gelişim genelden özele ve baştan ayağa (sefalokaudal), merkezden çevreye (proksimodistal) doğru ilerler.
- Gelişimin fiziksel, bilişsel, duygusal ve sosyal alanları birbiriyle etkileşim halindedir.
- Erken dönemler sonraki dönemlerin temelini oluşturur; kritik dönemler önemlidir.
- Gelişim olgunlaşma ve öğrenmenin birlikte etkisiyle gerçekleşir; kalıtım ve çevre etkileşir.
| Dönem | Yaklaşık yaş | Temel özellik |
|---|---|---|
| Doğum öncesi | Döllenme – doğum | Germinal, embriyonik ve fetal evreler; organların oluşumu, çevresel zararlara (teratojenler) duyarlılık |
| Bebeklik | 0–2 yaş | Hızlı fiziksel gelişim, refleksler, duyusal-motor öğrenme, bağlanma |
| İlk çocukluk | 2–6 yaş | Dil gelişimi hızlanır, sembolik düşünme, oyun, benlik algısının başlaması |
| Orta ve son çocukluk | 6–12 yaş | Okul yaşantısı, somut işlem düşüncesi, akran ilişkileri, başarı duygusu |
| Ergenlik | 12–18 yaş | Bedensel değişim (puberte), soyut düşünme, kimlik arayışı, akranın önemi |
| Yetişkinlik | 18–65 yaş | Meslek, evlilik, ebeveynlik, sorumluluk; kimlik ve yakınlık kurma |
| Yaşlılık | 65 yaş ve sonrası | Fiziksel gerileme, emeklilik, yaşam değerlendirmesi, kayıplarla başa çıkma |
Notun devamı (Klevero uygulamasında)
- Adım Adım Örnekler
- Sık Yapılan Hatalar
- Mini Özet Tablo
- Kontrol Soruları