Statü ve Rollerden Doğan Hak ve Görevler

Konu Özeti

Statü, bireyin toplumsal yapı içinde sahip olduğu konumdur. Rol ise bu konumun gerektirdiği, toplumun beklediği davranış kalıplarıdır. Her statünün karşılığında bir ya da birden fazla rol bulunur. Statü ve rollere bağlı olarak bireylere haklar tanınır ve görevler yüklenir. Bu konu, hak ve görevlerin toplumsal düzeni nasıl sağladığını anlamamızı sağlar.

Temel Kavramlar

Statü, bireyin toplum içindeki yeridir. Rol ise o yerin gerektirdiği davranış beklentisidir. Statü sahip olunan, rol ise oynanan ya da yerine getirilen şeydir. Hak, bireyin statüsü gereği talep edebileceği toplumca tanınmış yetkidir. Görev ise yerine getirmesi beklenen sorumluluktur. Bir bireyin hakkı, başka birinin görevi olabilir.

• Atfedilen statü: Birey çabasıyla kazanmaz; cinsiyet, yaş ve akrabalık gibi doğuştan ya da kendiliğinden gelir.
• Kazanılmış statü: Bireyin çaba, eğitim ve yeteneğiyle elde ettiği konumdur (doktor, öğretmen, sporcu).
• Birey aynı anda birden çok statüye sahiptir. Bunlardan toplumda en belirgin olanı ana statüdür.
• Rol davranışı bireyin gerçekte yaptığıdır; toplumun rol beklentisiyle her zaman örtüşmeyebilir.

Statü → Rol beklentisi → Hak + Görev → Toplumsal düzen