Çok Partili Hayat Denemeleri: Atatürk Dönemi Konu Notu

Konu Özeti

Atatürk, Cumhuriyet'in halk egemenliğine dayalı demokratik bir rejim olarak yerleşmesini amaçladı. Bu amaçla çok partili hayata geçiş için 1924'te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ve 1930'da Serbest Cumhuriyet Fırkası olmak üzere iki deneme yapıldı. Her ikisi de kısa sürdü ve ortam henüz hazır değildi. Bu konu LGS'de demokratikleşme yolunda atılan adımları kronolojik olarak anlama becerisini ölçer.

Temel Kavramlar

• Çok partili hayat: Birden fazla siyasi partinin yasal olarak faaliyet gösterebildiği düzen.
• Muhalefet partisi: İktidardaki Cumhuriyet Halk Fırkası'na karşı görüş bildiren parti.
• Takrir-i Sükûn Kanunu (1925): Şeyh Said İsyanı sonrası kamu düzenini gerekçe göstererek çıkarılan ve Terakkiperver Fırkası'nın kapatılmasına yol açan kanun.
• Egemenlik ilkesi: 1924 Anayasası'na göre egemenlik kayıtsız şartsız millete aittir.
• Bağımsız milletvekilliği: Partisiz olarak Meclis'te görev yapan milletvekili uygulaması.

1924 Terakkiperver (Kazım Karabekir) · 1930 Serbest (Fethi Okyar) · 1945 sonrası kalıcı çok partili hayat