klevero

Çok yakında

LGS T.C. İnkılap Tarihi

Doğu ve Güney Cepheleri Konu Notu

Millî Bir Destan: Ya İstiklal Ya Ölüm! · 8–12. sınıf

Klevi Sosyal Bilgiler Odası · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:

Kazanımlar

  • İTA.8.3.1 Millî Mücadele Dönemi’nde Doğu Cephesi ve Güney Cephesi’nde meydana gelen gelişmeleri kavrar.
  • 2.4 Doğu ve Güney Cephelerinde verilen mücadelelerin ülkemizin bağımsızlık sürecine katkılarını kavrar.

Konu Özeti

Doğu ve Güney cepheleri, Millî Mücadele'nin iki önemli dış mücadele alanıdır. Doğu'da Ermenilere, güney'de ise Fransızlara karşı yürütülen direniş TBMM hükümetinin sınırlarını belirledi. Bu cephelerin sonunda imzalanan Gümrü ve Ankara antlaşmaları Sevr'in uygulanmasını engelledi. Konu, TBMM'nin uluslararası tanınması ve sınır sorunlarıyla ilgili sınav sorularının merkezindedir.

Temel Kavramlar

Mondros Mütarekesi'nin ardından İtilaf devletleri Anadolu'yu paylaşma planları yaptı. Doğu'da Ermeni devleti kurma çabaları ve Rus ordusunun çekilmesi bir boşluk yarattı. Kâzım Karabekir komutasındaki 15. Kolordu bu boşluğu kapatmak için harekete geçti.

  • Doğu Cephesi: Ermenilere karşı; komutan Kâzım Karabekir; sonuç Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920).
  • Güney Cephesi: Fransızlara karşı; Kuvâ-yı Milliye ile yürütülen halk direnişi; sonuç Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921).
  • Sevr Antlaşması (1920) bu iki cephede de TBMM tarafından tanınmadı ve fiilen geçersiz kaldı.
Doğu Cephesi Zinciri
Mondros sonrası Doğu'daki güç boşluğu Karabekir'in harekâtına yol açtı. Kars ve Sarıkamış alındı ve Gümrü Antlaşması ile cephe kapandı.

Güney Cephesi

Mondros sonrası Antep, Maraş ve Urfa önce İngilizler, sonra Fransızlar tarafından işgal edildi. Fransızlar bölgede Ermeni birliklerini de kullandı. Halk, düzenli ordu kurulana kadar Kuvâ-yı Milliye ile direnişe geçti.

Güney Cephesi Olayları
Maraş, Urfa ve Antep'te Fransız işgaline karşı direniş yapıldı. Fransızlar çekildi ve 20 Ekim 1921'de Ankara Antlaşması imzalandı.
BölgeDireniş ve sonuç
MaraşSüt İmamı olayı (1919); Fransızlar şehri boşalttı (Şubat 1920). TBMM Maraş'a Kahraman unvanı verdi.
UrfaFransızlar direniş karşısında şehri terk etti (Nisan 1920).
AntepYaklaşık 10 ay süren direniş; Şahin Bey ve halk. Şehir teslim oldu (Şubat 1921). TBMM Antep'e Gazi unvanı verdi.
Adana ve MersinFransızlar çekilirken Kuvâ-yı Milliye direndi.

Sınav ipucu: Güney Cephesi'nde düşman Fransızlardır; Yunanlar Batı Cephesi'nde karşımıza çıkar.

Notun devamı (Klevero uygulamasında)

  • Adım Adım Örnekler
  • Sık Yapılan Hatalar
  • Mini Özet Tablo
  • Kontrol Soruları