Türkiye'deki Göçlerin Sebep ve Sonuçları

Konu Özeti

Göç, insanların yerleşmek ya da geçici süre kalmak amacıyla bir yerden başka bir yere gitmesidir. Türkiye'de göçler tarım, sanayi, savaş ve doğal afetler gibi birçok etkenle şekillenmiştir. Bu konuda hem göçün nedenlerini hem de bölgelere etkilerini birlikte düşünmek gerekir. TYT ve AYT sorularında genellikle bir göç örneğinin sebebini ya da sonucunu yorumlamanız istenir.

Temel Kavramlar

Göçler yön, süre ve istek durumuna göre sınıflandırılır. Aşağıdaki tablo bu ölçütleri özetler.

Göçün sebepleri itici ve çekici faktörler olarak ayrılır. İtici faktörler insanı yerinden ayırır, çekici faktörler ise yeni yere çeker.

• İtici faktörler: işsizlik, tarım arazilerinin miras yoluyla parçalanması, makineleşme, ekonomik yetersizlik, eğitim ve sağlık hizmetlerinin yetersizliği, doğal afetler, güvenlik sorunları.
• Çekici faktörler: iş imkânlarının fazlalığı, sanayi ve hizmet sektörünün gelişmişliği, eğitim ve sağlık olanakları, sosyal ve kültürel imkânlar, ulaşım kolaylığı.
• Doğal sebepler: deprem, sel, heyelan, kuraklık, çığ gibi afetler.
• Beşerî sebepler: ekonomik, siyasi, sosyal ve kültürel nedenler; savaş, nüfus mübadelesi, devlet politikaları.

Aşağıdaki akış şeması, makineleşmenin köyden kente göçe nasıl yol açtığını gösterir.

Türkiye'de Göç Hareketleri

• Mübadele ve Balkanlar'dan göçler: Cumhuriyet'in ilk yıllarında Yunanistan ve Balkanlardan gelen göçmenler özellikle Marmara, Ege ve Trakya'ya yerleşmiştir.
• 1950'den sonra tarımda makineleşme ve yolların gelişmesi nedeniyle köyden kente göç hızlanmış; İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük kentler hızla büyümüştür.
• 1960'lardan itibaren dış göç (işçi göçü) başta Almanya olmak üzere Avrupa ülkelerine yönelmiştir.
• Doğudan batıya göç: Doğu ve Güneydoğu Anadolu'dan Marmara, Ege ve Akdeniz'e doğru göç sürmektedir.
• Mevsimlik göçler: Tarım işçiliği, turizm işçiliği, yaylacılık ve hayvancılıkla ilgili hareketler düzenli olarak yaşanır.
• Beyin göçü: Nitelikli iş gücünün daha iyi imkânlar için yurt dışına gitmesidir.
• Son yıllarda Suriye'deki iç savaş nedeniyle Türkiye'ye yoğun zorunlu göç yaşanmıştır.