Sanayi İnkılabı Sonrası Sömürgecilik: Konu Notu

Konu Özeti

Sanayi İnkılabı ile birlikte Avrupa'da fabrikalar çoğaldı ve üretim hızla arttı. Artan üretim için ham madde ve satış pazarı ihtiyacı doğdu. Avrupalı devletler bu ihtiyaçları karşılamak için sömürgecilik faaliyetlerini sistemli hale getirdi. Bu dönemde sömürgecilik, Coğrafi Keşifler dönemindeki yağma anlayışından farklı olarak ekonomik düzeni değiştiren bir yapıya kavuştu.

Temel Kavramlar

• Sömürgecilik: Güçlü bir devletin başka bir bölgeyi siyasi, ekonomik ve askerî olarak denetim altına alması.
• Ham madde: Fabrikalarda işlenecek, yurt dışından sağlanan madde (pamuk, kauçuk, kömür, demir, petrol).
• Pazar: Fazla üretilen sanayi mallarının satıldığı bölge.
• Sermaye ihracı: Birikmiş sermayenin demiryolu, maden ve liman gibi kârlı alanlara yatırılması.
• Doğrudan yönetim: Sömürge bölgesinin devletin valileri ve askerleri tarafından yönetilmesi.
• Himaye (protektora): Yerel yönetim görünüşte sürer, dış politika ve ekonomi sömürgeci devletin denetimindedir.
• Nüfuz bölgesi: Devletlerin anlaşarak bölgeleri fiilen paylaşması; resmî sömürge olmasa da etki altına alınır.

Sanayi üretimi ↑ → ham madde ihtiyacı ↑ + pazar ihtiyacı ↑ → sömürge arayışı ↑

Berlin Konferansı (1884-1885): Afrika'nın paylaşım kuralları belirlendi. Bir bölgeye sömürge iddiasında bulunmak için o bölgenin fiilen işgal edilmesi esas alındı. Sınırlar çoğunlukla yerel halkların etnik ve kültürel yapısı dikkate alınmadan çizildi.