1789-1908 Osmanlı Devleti: Siyasi, Askerî ve İdari Gelişmeler

Konu Özeti

1789 Fransız İhtilali, eşitlik, özgürlük ve milli egemenlik fikirlerini Avrupa'ya yaydı. Çok uluslu bir yapıya sahip olan Osmanlı Devleti, bu fikirlerin ve Balkanlardaki milliyetçi isyanların baskısıyla karşı karşıya kaldı. Devlet, III. Selim'den II. Abdülhamid'e kadar siyasi, askerî ve idari alanda reformlar yaparak çöküşü önlemeye çalıştı. Bu notta reformların nedenlerini, sonuçlarını ve birbirleriyle bağlantısını inceleyeceksin.

Temel Kavramlar

• Milliyetçilik: Sırp (1804) ve Yunan (1821) isyanları, Balkanlardaki ayrılıkçı hareketlerin ilk büyük örnekleridir.
• Hukuk eşitliği: Sened-i İttifak (1808) padişahın yetkisini sınırlamayı, Tanzimat Fermanı (1839) ise can, mal ve ırz güvenliği ile kanun önünde eşitliği hedeflemiştir.
• Merkezileşme: Naziriyetler (1836) ve Meclis-i Vâlâ gibi kurumlarla yönetim merkezde toplanmıştır.
• Osmanlıcılık: Ortak Osmanlı kimliği ile çok uluslu yapının birliğini korumak amaçlanmıştır.
• Meşrutiyet: Kanun-ı Esasi (1876) ile anayasal yönetim ve Meclis-i Mebusan kurulmuş, II. Abdülhamid 1878'de meclisi tatil etmiştir.
• Askerî reform: Nizam-ı Cedid (III. Selim) ve Asakir-i Mansure-i Muhammediye (II. Mahmud) düzenli orduya geçişin adımlarıdır.

Reform sırası: III. Selim (1789) → Sened-i İttifak (1808) → Tanzimat (1839) → Kanun-ı Esasi (1876) → II. Meşrutiyet (1908)