Doğal ve Beşeri Çevre Özellikleri Arasındaki İlişki (6. Sınıf)

Konu Özeti

Yeryüzündeki her yer, bulunduğu konuma göre farklı doğal ve beşeri özelliklere sahiptir. Türkiye'nin konumu, iklimini, bitki örtüsünü ve yerleşme biçimini doğrudan etkiler. Bu konuda konum, doğal çevre ve beşeri çevre kavramlarını birbiriyle ilişkilendirmeyi öğreneceksin. Ayrıca Türk dünyasıyla kültürel iş birliklerini de inceleyeceksin.

Temel Kavramlar

Konum, bir yerin Dünya üzerindeki yeridir. İki türü vardır ve birlikte kullanıldığında bir yer tam olarak tanımlanır.

Matematik konum = enlem (K/G) + boylam (D/B)

• Enlem: Ekvatora göre kuzey ya da güney uzaklık.
• Boylam: Greenwich'e göre doğu ya da batı uzaklık.
• Doğal çevre: yer şekilleri, iklim, bitki örtüsü ve su kaynakları.
• Beşeri çevre: yerleşme, ulaşım, tarım, sanayi, ticaret ve turizm.

Konum sorularında önce matematik konum mu özel konum mu istendiğine bak. Enlem ve boylam ifadesi varsa matematik konumdur.

Doğal çevre beşeri çevreyi doğrudan etkiler; insan ise doğal çevreyi değiştirerek kendi yaşam alanını düzenler. Bu etkileşim her bölgede farklı biçimde görülür.

• Ege ve Akdeniz kıyılarında ılıman iklim ve kıyı konumu turizmi ve sebze-meyve tarımını geliştirmiştir.
• Karadeniz'de bol yağış nedeniyle çay ve fındık yetişir; yerleşmeler dağlık alanlardadır.
• Doğu Anadolu'da sert kış koşulları yerleşmeyi ve ulaşımı etkiler; hayvancılık önemlidir.
• İnsan etkisi: baraj yapımı, tarım alanı açma ve yol inşaatı doğal çevreyi değiştirir.
• Bilinçsiz müdahale (orman tahribi, kirlilik) erozyon, kuraklık ve su kirliliğine yol açar. Çevrenin korunması ve sürdürülebilir kullanım gerekir.