Probleme Çözüm Üretebilme (6. Sınıf Türkçe)

Konu Özeti

Problem, bir metinde, konuşmada ya da izlediğimiz bir içerikte karşımıza çıkan ve çözülmesi gereken güçlüktür. Çözüm üretmek; sorunu fark etmek, nedenlerini bulmak, uygun öneriler geliştirmek ve en uygun olanı seçmek demektir. Bu beceriyi dinlerken, okurken, konuşurken ve yazarken kullanırız. Bu notta materyal seçimi, değerlendirme, eleştiri ve özyansıtma becerilerini birlikte çalışacaksın.

Temel Kavramlar

Çözüm üretme dört ana basamaktan oluşur ve her metin türünde aynı mantıkla işler. Önce problemi net biçimde belirler, ardından nedenlerini araştırırsın. Basamaklar şunlardır:

• 1. Problemi belirle: Metinde ya da konuşmada asıl sorun nedir?
• 2. Nedenlerini bul: Sorun neden ortaya çıkmış?
• 3. Çözüm önerileri geliştir: Uygulanabilir, mantıklı ve gerçekçi olsun.
• 4. En uygun çözümü seç: Gerekçesini açıkla.
• 5. Çözümü sonuçlarıyla düşün: Uygulanırsa ne değişir?

Materyal seçimi (T.D.6.1, T.O.6.1): Dinlediğin ya da okuduğun materyalin amacına uygun olması gerekir. Seçerken şu ölçütlere bakarsın:

• Amaç: Ne öğrenmek ya da hangi sorunu çözmek istiyorsun?
• Güvenilirlik: Kaynak kim ve bilgi doğru mu?
• Uygunluk: Konu, yaş ve düzeyine uygun mu?
• Çeşitlilik: Kitap, makale, belgesel ya da söyleşi gibi farklı kaynaklara bakabilirsin.

Değerlendirme ve eleştiri (T.D.6.22, T.D.6.23, T.O.6.24, T.O.6.25): Değerlendirme, içeriğin konusunu, ana fikrini ve amacına ulaşıp ulaşmadığını yorumlamaktır. Eleştiri ise içeriğin güçlü ve zayıf yanlarını gerekçeleriyle ortaya koymaktır. Eleştiri kişiye değil, içeriğe yöneliktir.

Konuşma ve yazma (T.K.6.1, T.K.6.16, T.K.6.18, T.K.6.19): Konuşurken konuyu belirle, sözünü sırayla ve kendi payına düşen sürede kullan. Değerlendirmeni ve eleştirini gerekçelerle, nazik bir dille söyle. Problem çözümüne yönelik konuşmada sorunu tanımla, önerilerini sun ve diğerlerinin fikirlerini dinleyerek ortak karar için tartış.

Özyansıtma ve kendini uyarlama (T.D.6.25, T.O.6.27, T.K.6.26): Özyansıtma, kendi dinleme, okuma ve konuşma sürecini sorgulamak ve gerekirse yöntemini değiştirmektir. Kendine şu soruları sorabilirsin: Dikkatimi verebildim mi? Anlamadığım yeri yeniden okudum mu? Eksiğimi nasıl giderebilirim? Anlamadığın bölümü yeniden dinlemek ya da daha uygun bir kaynak seçmek kendini uyarlamaktır.