Psikolojide Araştırma Yöntemleri Konu Notu

Konu Özeti

Psikoloji, davranış ve zihinsel süreçleri bilimsel yöntemlerle inceler. Her araştırma bir problemin belirlenmesiyle başlar; hipotez kurulur, veri toplanır, veriler çözümlenir ve sonuçlar raporlanır. Hangi yöntemin seçileceği araştırmanın sorusuna ve neden-sonuç ilişkisi kurmak isteyip istemediğimize bağlıdır. Bu konuda amaç, yöntemleri tanımak ve hangi durumda hangisinin uygun olduğunu ayırt etmektir.

Temel Kavramlar

• Problemin belirlenmesi ve literatür taraması
• Hipotezin kurulması (sınanabilir, yanlışlanabilir önerme)
• Örneklemin seçilmesi (evreni temsil etmeli)
• Verilerin toplanması, çözümlenmesi ve yorumlanması
• Sonuçların raporlanması ve paylaşılması

• Evren: araştırmanın genellenmek istendiği tüm birey grubu
• Örneklem: evrenden seçilen ve çalışmaya katılan alt grup
• Rastgele (tesadüfi) örnekleme: evrendeki herkesin seçilme şansı eşittir
• Bağımsız değişken: araştırmacının değiştirdiği, neden olduğu düşünülen değişken
• Bağımlı değişken: etkisi ölçülen, sonuç olan değişken

Korelasyon

Korelasyon katsayısı (r): −1 ≤ r ≤ +1

• r pozitif: değişkenler aynı yönde değişir
• r negatif: değişkenler zıt yönde değişir
• r = 0: ilişki yoktur
• |r| 1'e yaklaştıkça ilişki güçlenir; işaret yalnızca yönü gösterir

Sık yapılan hata: 'Korelasyon nedensellik demektir.' Hayır. Ders çalışma süresi ile not arasında r = +0,70 ise ilişki güçlü ve pozitiftir; ancak bu tek başına çalışmanın notu artırdığını kanıtlamaz.

Deneysel Yöntem

• Deney grubu: bağımsız değişkenin uygulandığı grup
• Kontrol grubu: uygulamanın yapılmadığı, karşılaştırma yapılan grup
• Katılımcılar gruplara rastgele atanır
• Tek kör: katılımcı hangi grupta olduğunu bilmez
• Çift kör: ne katılımcı ne de uygulayıcı bilir; araştırmacı yanlılığını azaltır
• Plasebo: etkisiz madde; beklenti etkisini ölçmek için kullanılır