Türk Sosyologlar ve Sosyolojiye Katkıları

Konu Özeti

Türkiye'de sosyoloji, Osmanlı'nın son döneminde yaşanan çözülme, Batılılaşma ve modernleşme tartışmalarının içinde şekillenmiştir. Türk sosyologlar toplumu açıklarken hem Batılı kuramlardan (özellikle Comte ve Durkheim) yararlanmış hem de Türk toplumunun kendine özgü yapısını anlamaya çalışmıştır. Bu konuda amaç, her sosyoloğun anahtar kavramını ve görüşünü birbirinden ayırabilmektir. AYT'de genellikle bir görüş verilir ve bu görüşün sahibi sorulur.

Temel Kavramlar

• Sosyolojinin Türkiye'deki başlangıcı: Ahmet Mithat Efendi ve Ahmet Rıza gibi düşünürlerle tanınmış, bilimsel nitelik kazanması Ziya Gökalp ile olmuştur.
• İstanbul Üniversitesi'nde sosyoloji kürsüsünün kuruluşunda Ziya Gökalp'in öncülüğü bilinir.
• Cumhuriyet döneminde Fuat Köprülü, Mehmet Emin Erişirgil, Hilmi Ziya Ülken, Prens Sabahattin, Ahmet Ağaoğlu, Mümtaz Turhan, Nurettin Topçu, Cahit Tanyol ve Ali Fuat Başgil çalışmalar yapmıştır.
• Kültür: Bir milletin kendine özgü duygusal ve ahlaki değerleridir; millidir.
• Medeniyet: Farklı ulusların ortak ürettiği akılcı ve teknik birikimdir; uluslararasıdır.

Türkleşmek · İslamlaşmak · Muasırlaşmak

Ziya Gökalp, Türk toplumunun bu üç yönü bir arada gerçekleştirmesi gerektiğini savunmuştur.