Kimyasal Denge: Temel Kavramlar ve Denge Sabiti

Konu Özeti

Denge, ileri ve geri tepkimelerin aynı hızda gerçekleştiği dinamik bir durumdur. Dengeye ulaşıldığında derişim, basınç ve renk gibi gözlenebilir özellikler sabit kalır. Ama tepkimeler durmaz, sadece birbirini dengeler. Bu konuda denge sabitinin nasıl yazıldığını ve yorumlandığını öğreneceksin.

Temel Kavramlar

Denge ancak kapalı sistemde kurulur. Dengede ileri hız geri hıza eşittir, ancak hızlar sıfır değildir. Derişimler eşit olmak zorunda değildir, sadece sabit olmalıdır.

• Fiziksel dengede madde türü değişmez, yalnızca hâli değişir (örneğin H₂O(s) ⇌ H₂O(g)).
• Kimyasal dengede tepkimeye giren ve oluşan maddeler birbirine dönüşür (örneğin N₂(g) + 3H₂(g) ⇌ 2NH₃(g)).
• Homojen denge: tüm maddeler aynı fazdadır.
• Heterojen denge: maddeler farklı fazlardadır (örneğin CaCO₃(k) ⇌ CaO(k) + CO₂(g)).

Denge Sabiti (Kc)

aA + bB ⇌ cC + dD tepkimesinde denge sabiti, dengedeki derişimlerle yazılır. Saf katı ve saf sıvılar ifadeye yazılmaz, çünkü derişimleri sabittir.

Kc = [C]ᶜ · [D]ᵈ / ([A]ᵃ · [B]ᵇ)

• Kc yalnızca sıcaklığa bağlıdır.
• Kc büyükse denge ürünler lehinedir; Kc küçükse girenler lehinedir.
• Tepkime ters çevrilirse yeni K = 1/K olur.
• Katsayılar n ile çarpılırsa yeni K = Kⁿ olur.
• Tepkimeler toplanırsa denge sabitleri çarpılır.