Zekât ve Sadaka İbadeti

Konu Özeti

Zekât ve sadaka, İslam'ın insanlara mal ve imkânlarını başkalarıyla paylaşmayı öğreten iki önemli ibadetidir. Zekât, belirli şartları taşıyan Müslümanın malının belirli bir bölümünü Kur'an'da belirtilen kişilere vermesidir. Sadaka ise karşılık beklemeden yapılan her türlü iyilik ve yardımı kapsar. Bu konuda zekâtın farz, sadakanın ise geniş kapsamlı ve gönüllü bir ibadet olduğunu kavramak önemlidir.

Temel Kavramlar

Zekât sözlükte temizlenmek, artmak ve bereketlenmek anlamına gelir. Dinen zengin sayılan Müslümanın malının belirli bir bölümünü, Tevbe suresi 60. ayette belirtilen sekiz gruba vermesidir. İslam'ın beş şartından biridir ve Medine döneminde farz kılınmıştır.

• Müslüman, akıllı ve ergenlik çağına gelmiş olmak
• Nisap miktarı kadar mala sahip olmak (temel ihtiyaçlardan ve borçlardan fazla)
• Malın üzerinden bir yıl geçmiş olması (hol şartı)

Zekât miktarı = Zenginlik × 2,5 / 100 (yani 1/40)

• Ayet: Namazı kılın, zekâtı verin. (Bakara suresi, 43. ayet)
• Ayet: Zekâtın verileceği kişiler Tevbe suresi 60. ayette sayılır: fakirler, miskinler, zekât toplayan görevliler, kalpleri İslam'a ısındırılacaklar, köleler, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar.
• Hadis: İslam beş temel üzerine kurulmuştur. Bu beş şart arasında zekât da sayılır.
• Hadis: Sadaka malı eksiltmez. (Müslim)

Sadaka ise zekâttan farklı olarak gönüllüdür. Miktarı ve zamanı sınırlı değildir. Sık yapılan hata zekât ile sadakayı karıştırmaktır. Zekât farzdır, belirli şartları ve oranı vardır.

Sadaka, Allah'ın rızasını kazanmak için karşılık beklemeden yapılan her türlü iyilik ve yardımdır. Yalnızca mal vermekle sınırlı değildir. Güler yüz göstermek, yoldan eziyet verici bir şeyi kaldırmak, güzel söz söylemek ve bilgi öğretmek de sadaka sayılır.

• Hadis: Güler yüzle kardeşine bakman sadakadır. (Tirmizî)
• Hadis: Güzel söz sadakadır. (Buhârî, Müslim)
• Ayet: Kim zerre ağırlığınca iyilik yaparsa karşılığını görür. (Zilzal suresi, 7. ayet)
• Sadaka-i câriye: Ölümden sonra da sevabı devam eden hayırlar (çeşme, okul, yararlı bilgi, hayırlı evlat)