Periyodik Sistem: Grup, Periyot ve Element Sınıfları (LGS)

Konu Özeti

Periyodik sistem, elementlerin atom numaralarına göre artan sırada dizildiği ve benzer özellikteki elementlerin aynı sütunda toplandığı tablodur. Yatay sıralara periyot, düşey sütunlara grup denir. Periyot ve grup numarası, elementin elektron dizilimine bakılarak bulunabilir. Elementler ayrıca metal, yarımetal ve ametal olarak sınıflandırılır.

Temel Kavramlar

Atom numarası, bir elementin atomundaki proton sayısıdır ve elementlerin periyodik tabloda sıralanmasını belirler.

Z = proton sayısı = elektron sayısı (nötr atom)

Periyotlar

• Yatay sıralara periyot denir. Toplam 7 periyot vardır.
• Ayrı bir periyottaki elementlerin atomlarında elektron katman sayısı aynıdır.
• Periyot numarası, elementin elektron katman sayısına eşittir.
• Soldan sağa gidildikçe atom numarası artar.

Gruplar

• Düşey sütunlara grup denir. Toplam 18 grup vardır.
• Aynı gruptaki elementlerin kimyasal özellikleri birbirine benzer.
• A grupları (1A–8A) ana gruplardır; ortadaki gruplar B grupları (geçiş elementleri) olarak bilinir.
• A gruplarında grup numarası, son katmandaki elektron sayısına eşittir (He hariç: 2 elektron ama 8A grubundadır).

Metal, Yarımetal ve Ametal

Elementler periyodik tabloda metaller, yarımetaller ve ametaller olarak sınıflandırılır. Tablonun sol ve orta kısmında metaller, sağ üst bölgesinde ametaller bulunur. Yarımetaller ise metaller ile ametaller arasında merdiven şeklindeki sınır boyunca yer alır. Hidrojen 1A grubunda olsa da ametaldir.

• Yarımetaller: bor (B), silisyum (Si), germanyum (Ge), arsenik (As), antimon (Sb), tellür (Te).
• Silisyum yarı iletken olduğu için elektronik devrelerde ve çiplerde kullanılır.
• Oda koşullarında sıvı hâlde bulunan tek metal cıva (Hg), tek ametal ise bromdur (Br).
• Soy gazlar ametal sınıfındadır ve gaz hâlindedir.

Sodyum atom numarası 11, kütlesi 22,99 olan ve 3. periyot ile 1. grupta yer alan bir alkali metaldir.

LGS ipucu: Tabloda element verilip sınıfı ya da grubu sorulursa önce elektron dizilimini yazın; katman sayısı periyodu, son katman elektron sayısı grubu verir. Özellik tablosu sorularında metal, yarımetal ve ametal özelliklerini karşılaştırın.