Birinci Dünya Savaşı ve Osmanlı Devleti: Konu Notu

Konu Özeti

Birinci Dünya Savaşı, 1914-1918 yılları arasında büyük devletlerin sömürge, silahlanma, milliyetçilik ve blokların rekabetinden doğdu. Savaşı başlatan olay Saraybosna suikastı olsa da asıl sebepler daha eskiye dayanır. Osmanlı Devleti, Balkan Savaşları sonrası yalnız kalmış bir devlet olarak güvence aradı ve Almanya ile ittifak kurdu. Osmanlı, 1918'de Mondros Ateşkesi ile savaştan fiilen çekildi.

Temel Kavramlar

Savaşın sebepleri uzun vadeli (genel) ve kısa vadeli (kıvılcım) olarak ikiye ayrılır. Uzun vadeli sebepler savaşın zeminini hazırlar, kısa vadeli olay ise savaşı başlatır.

• Sömürgecilik ve hammadde-pazar rekabeti: Sanayi Devrimi sonrası devletler yeni hammadde kaynakları ve pazarlar aradı. Geç sömürgeleşen Almanya, İngiltere ve Fransa ile karşı karşıya geldi.
• Silahlanma yarışı ve militarizm: Devletler ordu ve donanmalarını güçlendirdi, bu da güvensizliği artırdı.
• Milliyetçilik akımı: Balkanlar'da ve Avusturya-Macaristan gibi çok uluslu devletlerde bağımsızlık istekleri güçlendi.
• Pan-Slavizm ve Pan-Germenizm: Rusya Slavların, Almanya Germenlerin birliğini savundu; bu durum Balkanlar'da çatışma yarattı.
• Alsace-Lorraine sorunu: Almanya'nın 1871'de Fransa'dan aldığı bu bölge, Fransa ile Almanya arasında düşmanlığı sürdürdü.
• Bloklaşma: Avrupa İtilaf ve İttifak olmak üzere iki bloğa ayrıldı; böylece yerel bir sorun kısa sürede büyük savaşa dönüşebilir hale geldi.

Kıvılcım zinciri: Suikast → Avusturya ültimatomu → Rusya-Sırbistan desteği → Almanya'nın savaş ilanları → İngiltere'nin girişi

Osmanlı'nın savaş öncesi durumu: Osmanlı Devleti, Trablusgarp ve Balkan Savaşları'ndan toprak kaybederek ve ekonomisi zayıflayarak çıkmıştı. Ordusu yıpranmıştı; yalnız kalmamak için ittifak arıyordu.

• İngiltere, Fransa ve Rusya ile ittifak girişimleri olumlu sonuç vermedi.
• 2 Ağustos 1914'te Almanya ile gizli ittifak antlaşması imzalandı.
• Osmanlı, savaşın başında tarafsızlığını ilan etti.
• İngiltere'nin sipariş ettiği iki zırhlıya el koyması üzerine Almanya, Goeben ve Breslau gemilerini Osmanlı'ya devretti (Yavuz ve Midilli adını aldı).
• Ekim 1914'te Osmanlı donanmasının Karadeniz'de Rus limanlarını bombalaması sonucu Osmanlı savaşa girdi.