Sevr Antlaşması ve Türk Milletinin Tepkisi

Konu Özeti

Sevr Antlaşması, 10 Ağustos 1920'de Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında Paris yakınlarındaki Sevr'de imzalandı. Osmanlı topraklarını parçalayan ağır hükümler içeriyordu. Antlaşmayı Osmanlı adına İstanbul Hükümeti temsilcileri imzaladı. TBMM bu antlaşmayı tanımadı ve bu tepki Millî Mücadele'nin temelini oluşturdu.

Temel Kavramlar

Sevr'i anlamak için önce hükümlerini, sonra da bu hükümlere verilen tepkileri bilmek gerekir. Sevr'in başlıca hükümleri şunlardır:

• Doğu Trakya ve Gelibolu Yarımadası Yunanistan'a bırakılacaktı.
• İzmir ve çevresi Yunan yönetimine verilecek, 5 yıl sonra halk oylamasıyla bölgenin kaderi belirlenecekti.
• Doğu Anadolu'da bir Ermenistan devleti kurulacaktı.
• Güneydoğuda bir Kürdistan oluşturulması için özerklik planlanıyordu.
• Boğazlar uluslararası bir komisyonun denetimine verilecek, askerlikten arındırılacaktı.
• Osmanlı ordusu çok sınırlı sayıya indirilecekti.
• Kapitülasyonlar devam edecek, mali ve ekonomik denetim İtilaf Devletlerine geçecekti.
• Arap toprakları (Suriye, Irak ve Filistin) Osmanlı'dan ayrılacaktı.

Mustafa Kemal'in ve TBMM'nin Tepkisi

• Mustafa Kemal ve TBMM, antlaşmayı hükümsüz saydı; imzalayanları milletin çıkarlarına ihanetle suçladı.
• TBMM, Misak-ı Millî ilkelerini temel aldı ve ulusal egemenliğe dayalı bağımsızlık anlayışından taviz vermedi.
• İstanbul Hükümeti'nin yetkisi tanınmadı; milletin iradesi TBMM'de temsil edildi.
• Sevr'i fiilen geçersiz kılmak için cephelerde mücadele sürdürüldü: Doğu Cephesi (Gümrü Antlaşması, 1920), Güney Cephesi, Batı Cephesi (I. ve II. İnönü, Sakarya, Büyük Taarruz).

Türk Milletinin Tepkisi

• Halk, antlaşmayı kabul etmeyerek mitinglerle ve protesto gösterileriyle tepki gösterdi.
• Kuva-yi Milliye ve düzenli ordu etrafında birlik oluştu.
• Millî Mücadele'ye maddi ve manevi destek arttı; cepheye yardım için gönüllü olanlar çoğaldı.
• Sevr'in kabul edilemezliği, TBMM'nin etrafında birleşmeyi güçlendirdi.