Doğu ve Güney Cepheleri: Kurtuluş Savaşı'nda Bağımsızlık Mücadelesi

Konu Özeti

Kurtuluş Savaşı'nda Doğu ve Güney cepheleri, Türk ordusunun batıdaki ana savaşlardan ayrı yürüttüğü iki önemli bağımsızlık mücadelesidir. Doğu'da Ermenilere karşı verilen mücadele Gümrü ve Moskova antlaşmalarıyla sonuçlandı. Güney'de Fransızlara karşı yerel halkın direnişi Ankara İtilafnamesi ile taçlandı. Bu iki cephe, Sevr'in uygulanamazlığını ve TBMM'nin uluslararası tanınırlığını güçlendirdi.

Temel Kavramlar

Sevr Antlaşması (1920), Osmanlı'nın parçalanmasını öngören ve Doğu'da Ermenistan'a toprak verilmesini düzenleyen antlaşmadır. Misak-ı Milli, Türk ulusunun sınırlarını belirleyen ve TBMM'nin savunduğu ilkedir. Kuva-yi Milliye, halkın kendiliğinden kurduğu gönüllü direniş birlikleridir.

• Doğu: Sevr'in doğu maddeleri Ermenistan'a toprak verdiği için Ermeni saldırıları arttı.
• Doğu: Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920), TBMM hükümetinin imzaladığı ilk uluslararası antlaşmadır.
• Doğu: Moskova (16 Mart 1921) ve Kars (Ekim 1921) antlaşmalarıyla doğu sınırı kesinleşti.
• Güney: Antep, Maraş ve Urfa'da Kuva-yi Milliye ve halk direnişi Fransız işgaline karşı sürdü.
• Güney: Fransa, Ankara İtilafnamesi (20 Ekim 1921) ile Misak-ı Milli'yi fiilen tanıdı ve Çukurova'dan çekildi.