kleveroTYT Türkçe
Ek Fiil (Ek-eylem) – TYT Türkçe Konu Notu
Klevi Türkçe Masası · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:
Kazanımlar
T.7.4.13Ek fiili işlevlerine uygun olarak kullanır.
Konu Özeti
Ek fiil (ek-eylem), isimlere ve isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapan bir ektir. Basit zamanlı fiillere getirildiğinde birleşik zamanlı fiil oluşturur. Kökü 'i-' olup idi, imiş, ise ve iken biçimlerinde görülür. TYT'de bu konu, eki ve anlamı tespit eden sorularla karşımıza çıkar.
Temel Kavramlar
Ek fiil, bir sözcüğe eklendiğinde o sözcüğü yüklem yapar ve cümleye zaman, kip ya da kesinlik anlamı katar. Genellikle bitişik yazılır; bazen ayrı yazılan biçimleri de vardır.
Ek fiilin kökü: i- → idi · imiş · ise · iken
| Kip | Ek | Örnek |
|---|---|---|
| Görülen geçmiş zaman | -idi (-dı, -di, -du, -dü) | Hava çok soğuktu. |
| Öğrenilen geçmiş zaman | -imiş (-mış, -miş, -muş, -müş) | Kitap çok ilginçmiş. |
| Şart | -ise (-sa, -se) | Çalışkansan başarırsın. |
| Bildirme (şimdiki zaman) | -dır (-dir, -dur, -dür; çoğu kez düşer) | Ali öğrencidir. / Ali öğrenci. |
Bildirme eki çoğunlukla görünmez: 'Hava güzel.' cümlesinde ek fiil düşmüştür ama anlam vardır. Yüklemi bulurken eksiz görünen sözcüğün sonuna 'dır' eklenebildiğini düşünün.
- İsim ve isim soylu sözcükleri yüklem yapar: 'Bu çanta yenidir.' (sıfat), 'Kalem benimdi.' (zamir).
- Basit çekimli fiillerden birleşik zaman yapar: gelmişti, geliyordu, gelirmiş.
- Cümleye zaman ve kip anlamı katar: görülen geçmiş, öğrenilen geçmiş, şart.
- Cümleye kesinlik ya da olasılık anlamı katar: 'Ahmet gelmiştir.'
Ek fiil ile çekim eki karışabilir. 'Okula gidiyordum' cümlesinde 'du' ek fiildir; çünkü gidiyor fiilinden birleşik zaman kurar. 'Okulda öğrenciydim' cümlesinde ek fiil isimden yüklem yapar.
Notun devamı (Klevero uygulamasında)
- Adım Adım Örnekler
- Sık Yapılan Hatalar
- Mini Özet Tablo
- Kontrol Soruları