klevero10. Sınıf Coğrafya
Mekânsal Verilerin Haritalara Aktarılması: CBS ve Uzaktan Algılama
Klevi Sosyal Bilgiler Odası · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:
Kazanımlar
COĞ.10.2.1Örnek uygulamalar üzerinden CBS ve uzaktan algılamanın kullanım alanlarını özetleyebilmeCOĞ.10.2.2Mekânsal bilgi teknolojilerini kullanarak altlık haritalar üzerinde mekânsal veriler oluşturabilme
Konu Özeti
Mekânsal veri, yeryüzündeki bir olgunun konumunu ve özelliklerini gösteren veridir. Bu veriler harita üzerinde gösterildiğinde analiz edilebilir hale gelir. Mekânsal bilgi teknolojileri; Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), uzaktan algılama ve GPS gibi araçları kapsar. Bu konuda hem bu araçların ne işe yaradığını hem de bu araçlarla altlık harita üzerinde kendi verimizi nasıl oluşturacağımızı öğreneceksiniz.
Temel Kavramlar
Mekânsal veri iki ana türe ayrılır. Konumsal veri olgunun yeryüzündeki yerini, nitelik verisi ise olgunun özelliklerini anlatır. Aynı olgu hem konum hem nitelik verisiyle tanımlanabilir.
| Veri türü | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Konumsal (coğrafi) veri | Olgunun yeryüzündeki yerini gösterir | Koordinat, adres |
| Nitelik (özellik) verisi | Olgunun özelliklerini tanımlar | Nüfus, yol genişliği, bitki türü |
- Uzaktan algılama: Yeryüzündeki cisimlerle temas etmeden, uydu veya uçak gibi platformlardaki sensörlerle veri toplama yöntemidir.
- GPS: Uydulardan gelen sinyallerle bir noktanın konumunu belirleyen sistemdir.
- CBS: Konuma bağlı verilerin toplandığı, depolandığı, sorgulandığı, analiz edildiği ve harita olarak sunulduğu bilgisayar tabanlı sistemdir.
- Katman: Yol, akarsu, yerleşme ya da arazi kullanımı gibi her konunun ayrı tutulduğu veri tabakasıdır. Katmanlar aynı koordinat sistemine oturtularak üst üste bindirilir.
CBS katmanlı çalışır. Örneğin eğim katmanı ile yerleşme katmanı birleştirildiğinde heyelan riski taşıyan yerleşimler belirlenebilir. Uzaktan algılama ise CBS'ye güncel veri sağlar; iki sistem birbirini tamamlar.
Kullanım Alanları
| Alan | Kullanım örneği |
|---|---|
| Afet yönetimi | Deprem, sel, heyelan risk haritaları; afet sonrası hasar tespiti |
| Şehir ve ulaşım planlaması | Yerleşim alanı seçimi, en uygun yol güzergâhı |
| Tarım | Ürün çeşidi ve verim takibi, sulama planlaması |
| Çevre ve doğal kaynaklar | Orman, göl ve buzul alanlarındaki değişimin izlenmesi |
| Navigasyon ve lojistik | Araç takibi, rota belirleme, kargo dağıtımı |
Sık yapılan hata: CBS ile uzaktan algılamayı aynı şey sanmak. Uzaktan algılama veri TOPLAMA yöntemidir; CBS ise verileri katmanlar halinde SAKLAYAN, ANALİZ EDEN ve haritalayan sistemdir.
Notun devamı (Klevero uygulamasında)
- Adım Adım Örnekler
- Altlık Harita Üzerinde Veri Oluşturma
- Sık Yapılan Hatalar
- Mini Özet Tablo
- Kontrol Soruları