klevero

Çok yakında

11. Sınıf Coğrafya

Su Kaynakları: Sınıflandırma ve Türkiye'deki Etkiler

Doğal Sistemler ve Süreçler · 11. sınıf

Klevi Sosyal Bilgiler Odası · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:

Kazanımlar

  • COĞ.11.3.1 Yeryüzündeki su kaynaklarını sınıflandırabilme
  • COĞ.11.3.2 Türkiye’deki su kaynaklarının çevresel, ekonomik, politik ve sosyokültürel etkilerini sorgulayabilme

Konu Özeti

Su, yaşamın temel koşuludur ve yeryüzündeki suyun büyük bölümü tuzlu sulardan oluşur. Tatlı su kaynakları yer üstü ve yer altı suları olarak incelenir. Bu konuda suyun türlerini sınıflandırmak ve Türkiye örneğinde çevresel, ekonomik, politik ve sosyokültürel etkileri değerlendirmek amaçlanır. Su döngüsü bilgilerinizle birlikte düşünüldüğünde konu daha kolay anlaşılır.

Temel Kavramlar

Yeryüzündeki suyun yaklaşık yüzde 97,5 i tuzlu sudur; tatlı su oranı yaklaşık yüzde 2,5 tir. Tatlı suyun büyük kısmı buzul ve kar olarak donmuş halde bulunur.

Tatlı su oranı (%) = Tatlı su miktarı ÷ Toplam su miktarı · 100

Tatlı su dağılımı (yaklaşık)
Dünyadaki tatlı suyun yaklaşık yüzde 68,7 si buzul ve karda, yüzde 30,1 i yer altında, yüzde 1,2 si yer üstü ve atmosferde bulunur.

Su kaynakları iki ana grupta incelenir. Aşağıdaki tabloda bu grupların özellikleri ve örnekleri verilmiştir.

GrupKaynaklarÖzellik
Yer üstü sularıOkyanus ve denizler, göller, akarsular, buzullar, baraj gölleriYeryüzünde görülür; yağış, buzul erimesi ve kaynak sularıyla beslenir
Yer altı sularıKaynak suları, artezyen, kuyu suları, termal ve mineralli sularGeçirimli katmanlarda birikir; geçirimsiz katmanın üzerinde toplanır
Atmosferdeki suSu buharı, bulut, yağışSu döngüsünün bir parçasıdır

Okyanuslar ve Denizler

  • Dünyadaki suyun en büyük bölümünü oluşturur ve tuzludur.
  • İklimi düzenler; ulaşım ve balıkçılık için önemlidir.
  • Tuzluluk; buharlaşma, yağış ve tatlı su girdisine göre bölgeden bölgeye değişir.

Akarsular ve Göller

  • Akarsular yağış, kaynak ve buzul erimesiyle beslenir; rejimleri beslenme koşullarına bağlıdır.
  • Göller oluşumuna göre tektonik, volkanik, buzul, karstik, set (heyelan, lav) ve kıyı gölleri gibi gruplara ayrılır.
  • Baraj gölleri insan yapımıdır; enerji üretimi, sulama ve içme suyu için kurulur.

Yer Altı Suları

Yağış ve akarsuyun geçirimli zemine sızmasıyla oluşur. Geçirimsiz tabaka üzerinde birikerek yer altı su tablasını meydana getirir. Kaynaklar, bu suyun yeryüzüne çıkmasıdır. Artezyen sular ise iki geçirimsiz katman arasında basınç altında bulunur ve sondajla kendiliğinden yüzeye fışkırır.

Su döngüsü
Su buharlaşarak atmosfere çıkar, yoğuşup yağış olarak yere düşer, bir kısmı zemine sızar, bir kısmı akarsu ve göllere akar; döngü sürekli tekrarlanır.

Notun devamı (Klevero uygulamasında)

  • Adım Adım Örnekler
  • Sık Yapılan Hatalar
  • Mini Özet Tablo
  • Kontrol Soruları