5. Sınıf Görsel Sanatlar

Desende Tonlama ve Gölgelendirme: Doku ve Işık Notu

Çizim ve Görsel İfade · 5. sınıf

Klevi Sanat ve Spor Stüdyosu · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:

Kazanımlar

  • GS.5.4.1 Doğal nesnelerin doku özelliklerini yansıtan desen yapabilme

Konu Özeti

Bu konuda bir nesneyi kâğıda nasıl aktaracağını öğreneceksin. Tonlama ile rengin açıktan koyuya kademeli değişimini, gölgelendirme ile ise ışığın vurmadığı yerleri koyu tonlarla göstermeyi inceleyeceksin. Bu sayede nesneler kâğıtta üç boyutlu görünür. Doku özelliklerini de çizgi ve tonlarla yansıtmayı öğreneceksin.

Temel Kavramlar

  • Açık ton: Işığın en çok vurduğu yerdir; kâğıdın beyazı bırakılabilir.
  • Orta ton: Işıkla gölge arasındaki geçiş bölümüdür.
  • Koyu ton: Işığın en az ulaştığı, gölgenin en yoğun olduğu yerdir.
  • Düşen gölge: Nesnenin zemine düşürdüğü gölgedir; ışığın karşı tarafında oluşur.

Kalem sertliği: H ile başlayan kalemler sert, B ile başlayan kalemler yumuşaktır. H sayısı arttıkça iz açılır, B sayısı arttıkça iz koyulaşır. Tonlama için genellikle yumuşak kalemler tercih edilir.

Gölgelendirme Araçları

AraçKullanım amacı
Sert kalem (H, 2H)Ön taslak ve açık tonlar
Yumuşak kalem (B, 4B, 6B)Orta ve koyu tonlar
SilgiIşık alan yerleri açmak ve düzeltmek
Kömür kalemKoyu ve geniş yüzeyli tonlar

Doku ve Doğal Nesnelerin Doku Özellikleri

Doku, bir yüzeyin dokunma ya da görme duyusuyla algılanan özelliğidir; yüzey pürüzlü, düz, yumuşak, sert ya da tüylü olabilir. Doğal nesneler kendine özgü doku taşır. Desende bu dokuyu göstermek için çizgi ve tonlar farklı şekillerde kullanılır.

  • Ağaç kabuğu: Kısa, kırık ve düzensiz çizgiler; derin çatlaklarda koyu ton.
  • Yaprak: İnce damarlar için ince çizgiler; yüzeyde yumuşak tonlama.
  • Taş: Pürüzlü yüzey için noktalama ve küçük tarama; köşelerde keskin gölge.
  • Tüy: Yöne uyan ince, uzun ve yan yana çizgiler.
  • Deniz kabuğu: Girintilerde koyu, çıkıntılarda açık ton.

Doku Verme Teknikleri

TeknikNasıl yapılır?Örnek doku
TaramaParalel çizgiler çizilirDüz, yumuşak yüzey
Çapraz taramaÇizgiler birbirini keserKoyu, yoğun gölge
NoktalamaKüçük noktalar sık ya da seyrek konurPürüzlü taş, kum
Kıvrık çizgiŞekle uygun eğri çizgilerKozalak, kabuk

Notun devamı (Klevero uygulamasında)

  • Adım Adım Örnekler
  • Sık Yapılan Hatalar
  • Mini Özet Tablo
  • Kontrol Soruları