Atatürk ve Güzel Sanatlar: Müzik Notu (5. Sınıf)

Konu Özeti

Atatürk, bir milletin gelişmesinde bilim ve fen kadar sanatın da gerekli olduğunu savunmuştur. Ona göre sanat, toplumun duygularını anlatır ve milleti ortak değerler etrafında birleştirir. Müzik, resim, heykel, tiyatro ve mimari güzel sanat dallarıdır. Bu üniteyte hem Atatürk'ün sanata bakışını hem de müzik türlerini ve çalgıları öğreneceğiz.

Temel Kavramlar

Atatürk'ün sanata verdiği önemi maddeler halinde şöyle özetleyebiliriz. Bu düşünceler Cumhuriyet'in kültür politikasının temelini oluşturur.

• Sanatın ve sanatçının toplumda değer görmesini istemiştir.
• Müziğin hem halk müziği hem de çağdaş müzik alanında gelişmesini önemsemiştir.
• Müzik eğitimi veren okulların ve kurumların kurulmasını desteklemiştir.
• Halk ezgilerinin derlenip (toplanıp) korunmasına önem vermiştir.
• Gençlerin sanatçı olarak yetişmesi için yurt dışına öğrenci gönderilmesini sağlamıştır.

Akılda tutmak için: Atatürk sanatı milletin kalkınmasının ve birliğinin parçası olarak görmüştür.

Şarkı söyleme sırasında dik durulur, nefes düzenli kullanılır, sözler anlaşılır biçimde söylenir ve arkadaşların sesi dinlenir. Farklı türdeki eserler, belirli gün ve haftalara ait şarkılar ile ortak repertuvar bu konunun temel parçalarıdır.

• Farklı türdeki eserler: Türk halk müziği, Türk sanat müziği, çocuk şarkıları, marşlar ve hafif batı müziği.
• Belirli gün ve haftalar: 23 Nisan, 19 Mayıs, 29 Ekim, 10 Kasım, Öğretmenler Günü ve Cumhuriyet Bayramı ile ilgili şarkı ve marşlar.
• Ortak repertuvar: Sınıfça ve okulca birlikte söylenen eserler; İstiklal Marşı ve ders programındaki ortak şarkılar bu gruptadır.

Hatırla: Şarkıyı topluluk içinde söylerken sesimizi arkadaşlarımızın sesine uydururuz; bağırmak doğru söyleyiş değildir.

Nefesli çalgılarda ses, çalgının içine üflenen havanın titreşmesiyle oluşur. Ses yüksekliği parmaklarla delikler veya tuşlar açılıp kapatılarak değiştirilir.

Karşılaştırma: Kaval ile blokflüt de nefesli çalgıdır. Ancak kaval halk çalgısı, blokflüt ise okullarda kullanılan çok yönlü bir çalgıdır. Flüt tuşla çalınırken kaval parmak delikleriyle çalınır.

Klavyeli çalgılarda ses tuşlara basılarak elde edilir. Aynı anda birden fazla ses çalınabilir.

Popüler müzik, geniş kitlelerin dinlediği ve sevdiği müziktir. Türler ritim, çalgı ve söyleyiş özelliklerine göre ayrılır.

• Eşlik: Müziğin ritmine uygun el çırpma, parmak şıklatma, diz vurma, yürüme ve dans hareketleriyle yapılır.
• Ritim hızına (tempo) ve vuruşlara uyulur; hareketler müziğin karakterine uygun olmalıdır.
• Hareket ederken arkadaşlarımızla uyum içinde olmalı, müziği dinlemeyi bırakmamalıyız.
• Ağır ve sakin müzikte yumuşak, hızlı müzikte canlı hareketler seçilir.