5–6. Sınıf Müzik: Belirli Gün ve Haftalarla İlgili Eserler

Konu Özeti

Belirli gün ve haftalarda söylenen eserler, toplumun ortak değerlerini ve tarihî anlamını müzikle yaşatır. Bu konuda İstiklal Marşı gibi milli marşların yanı sıra kutlamalara özgü şarkı ve türkülerin özelliklerini öğreniriz. Ezgi, ritim ve sözün birlikte nasıl çalıştığını fark ederiz. Ayrıca eşlik, müzik yazısı ve güzel sanat kavramlarını da kavrarız.

Temel Kavramlar

İstiklal Marşı ve Ezgisi (MÜZ.5.1.1)

İstiklal Marşı, Türkiye Cumhuriyeti'nin milli marşıdır. Sözleri Mehmet Akif Ersoy'a, bestesi Osman Zeki Üngör'e aittir. 12 Mart 1921'de TBMM tarafından milli marş olarak kabul edilmiştir. Marş saygı duruşuyla ayakta ve dik bir şekilde söylenir.

• Ezgiyi söylerken sesin yükseldiği ve alçaldığı yerlere dikkat edilir.
• Sözler net ve anlaşılır söylenir; nefes anlamlı yerlerde alınır.
• Tempo ve ezgi akışı bozulmadan, topluluğun birlikte söylemesine uyulur.
• Marşın ritmi ve vurguları sözlerin anlamına uygun söylenir.

Ölçü: 2/4 → her ölçüde 2 vuruş; çeyrek nota = 1 vuruş

Ölçü sayısını (2/4, 3/4, 4/4) ilk satırda görürsün. Pay bir ölçüdeki vuruş sayısını, payda ise hangi notanın bir vuruş sayıldığını gösterir.

Belirli Gün ve Haftalar (MÜZ.5.1.3)

Milli ve manevi günlerde, anma ve kutlama törenlerinde o güne özgü şarkı, marş ve türküler söylenir. Bu eserler günün anlamını duygu ile yaşamamızı sağlar. Aşağıdaki tabloda sık karşılaşılan günler ve eser türleri yer alır.

Farklı Türdeki Eserler ve Ortak Repertuvar (MÜZ.5.1.2, MÜZ.5.1.4)

• Farklı türler: marş, türkü, çocuk şarkısı, hafif müzik, halk ve sanat müziği örnekleri.
• Her türün ezgi, ritim ve söz özelliği farklıdır; söylerken türün karakterine uygun ses ve tavır seçilir.
• Ortak repertuvar: sınıfça veya okulca birlikte öğrenilen ve söylenen eserler listesidir.
• Ortak repertuvardaki eserler topluca söylenirken diğer seslerle uyum ve aynı tempo korunur.

Bedensel Hareketlerle Eşlik (MÜZ.5.1.5)

• Eşlik; el çırpma, parmak şıklatma, diz vurma, adım atma gibi hareketlerle yapılır.
• Hareketler eserin ritmine ve temposuna uydurulur.
• Vurgulu zamanlarda güçlü, vurgusuz zamanlarda hafif hareket edilir.
• Eşlik, eserin söylenişini bozmamalı; grupla uyumlu yapılmalıdır.

Örnek: Bir şarkı 2/4'lük ölçüdedir. 1. zamanda diz vurma (güçlü), 2. zamanda el çırpma (hafif) ile eşlik edilir. Ölçü her tekrarlandığında aynı düzen sürdürülür.

Müzik Yazısını Çözümleme (MÜZ.5.1.6)

Bir eserin notasını incelerken şu öğelere bakılır. Bu öğeler eserin nasıl çalınıp söyleneceğini belirler.

• Ölçü sayısı (2/4, 3/4, 4/4 gibi): payı bir ölçüdeki vuruş sayısını gösterir.
• Nota değerleri ve sus işaretleri: sesin ve sessizliğin süresini belirler.
• Ses yüksekliği: notaların porte üzerindeki yeri ile anlaşılır.
• Tempo ve ses şiddeti terimleri: hızı ve gürlüğü belirtir.
• Eserin başındaki ve sonundaki işaretler: eserin akışını gösterir.

Güzel Sanatlarla İlgili Kavramları Sınıflandırma (MÜZ.5.1.7)

Sınıflandırırken hangi sanat dalının araç ve terimi olduğuna bak. Tuval resme, tempo müziğe aittir; bu kavramları karıştırma.