5. Sınıf Müzik: Klavyeli (Tuşlu) Çalgılar ve Ünite Kazanımları

Konu Özeti

Bu konuda tuşlu çalgıların ne olduğunu, sesin nasıl çıktığını ve farklı çalgıların birbirinden nasıl ayrıldığını öğreneceksin. Piyano, org, akordeon, klavsen ve sentezleyici en çok bilinen tuşlu çalgılardır. Her birinin sesini farklı bir yolla üretmesi, onları karşılaştırmayı ilginç hâle getirir. Ayrıca konu; nefesli çalgılar, Atatürk'ün güzel sanatlara verdiği önem, eserler, popüler müzik türleri ve bedensel eşlik gibi ünitenin diğer kazanımlarını da kapsar.

Temel Kavramlar

Üzerinde tuşlar bulunan ve tuşlara basılarak çalınan çalgılara klavyeli çalgılar denir. Bu çalgılarda sesin çıkış biçimi çalgıdan çalgıya değişir: tellere çekiç vurularak, boruya hava gönderilerek ya da elektronik yolla ses üretilir.

Karşılaştırma ipucu: Piyano tellere çekiç vurur; akordeon körükle hava verir; org havayla borudan ses çıkarır; sentezleyici elektronik ses üretir. Ortak özellik: hepsinde tuş vardır.

Nefesli Çalgılarla Karşılaştırma

• Nefesli çalgılarda ses, çalgıya üflenen havayla oluşur.
• Tahta nefesliler: flüt, klarnet, obua, fagot gibi çalgılardır.
• Bakır nefesliler: trompet, trombon, korno, tuba gibi çalgılardır.
• Nefesli çalgılar genellikle tek ses çalar; piyano gibi tuşlu çalgılarda aynı anda birkaç ses çalınabilir.
• Akordeon ve org hem tuşlu hem de hava ile ses veren çalgılardır.

Atatürk ve Güzel Sanatlar

• Atatürk, müziği ve diğer güzel sanatları toplumun gelişmesi için çok önemli görmüştür.
• Müzik eğitimine önem vermiş, bu amaçla okullar ve kurumlar kurulmasını desteklemiştir.
• Türk müziğinin derlenmesini ve geliştirilmesini istemiş, halk müziğinin toplanmasına önem vermiştir.
• Çağdaş müzik topluluklarının kurulmasına ve sanatçıların yetişmesine destek olmuştur.
• Atatürk'ün ünlü sözü: 'Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş demektir.'

Söyleme, Repertuvar ve Eşlik

• Farklı türdeki eserler: halk ezgileri, çocuk şarkıları, marşlar ve çeşitli ülkelerin şarkıları doğru ses, söz ve ritimle söylenir.
• Belirli gün ve haftalara ait eserler: 23 Nisan, 29 Ekim, 10 Kasım, 19 Mayıs, Öğretmenler Günü gibi günlerde söylenen şarkı ve marşlardır.
• Ortak repertuvar: sınıfça birlikte öğrenilen ve söylenen eserlerdir; İstiklal Marşı ve Onuncu Yıl Marşı bu repertuvarda yer alır.
• Söylerken doğru nefes almaya, sözleri anlaşılır söylemeye ve diğer arkadaşları dinleyerek birlikte söylemeye dikkat edilir.

Popüler Müzik Türleri ve Bedensel Eşlik

Popüler müzik, geniş kitleler tarafından sevilip dinlenen müziktir. Türler; ritim, çalgı, söyleyiş ve ezgi özellikleriyle birbirinden ayrılır. Pop, rock, caz ve rap bu türlere örnektir. Karşılaştırırken tempo, kullanılan çalgılar ve söyleyiş biçimi göz önüne alınır.

• Müziğe el çırpma, parmak şıklatma, diz vurma, adım atma gibi hareketlerle eşlik edilebilir.
• Hareketler eserin temposuna ve ritmine uygun olmalıdır.
• Eşlik ederken eseri dikkatle dinlemek ve grupla uyum içinde olmak gerekir.