klevero

Çok yakında

6. Sınıf Fen Bilimleri

Güneş Sistemi, Güneş ve Ay Tutulmaları (6. Sınıf)

Güneş Sistemi ve Tutulmalar · 6. sınıf

Klevi Fen Laboratuvarı · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:

Kazanımlar

  • FB.6.1.1 Güneş sistemindeki gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırabilme
  • FB.6.1.2 Güneş sistemi ile ilgili bilimsel model oluşturabilme
  • FB.6.1.3 Güneş ve Ay tutulması ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilme
  • FB.6.1.4 Güneş ve Ay tutulması ile ilgili bilimsel model oluşturabilme

Konu Özeti

Güneş sistemi; Güneş, gezegenler, uydular, cüce gezegenler, asteroitler ve gökTaşlarından oluşur. Bu konuda gezegenleri niteliklerine göre sınıflandırmayı, güneş sistemi modeli kurmayı ve tutulmaların nasıl oluştuğunu öğreneceksin. Güneş, Dünya ve Ay'ın hareketleri tutulmaların temelini oluşturur. Tutulmaları modelleyerek bu olayları gözle görülür hale getireceksin.

Temel Kavramlar

Güneş sistemimizde 8 gezegen vardır. Güneş'e yakından uzağa doğru sıralama: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün. Gezegenler yapılarına göre kayaç gezegenler ve gaz gezegenler olmak üzere iki gruba ayrılır.

NitelikKayaç (karasal) gezegenlerGaz gezegenler
GezegenlerMerkür, Venüs, Dünya, MarsJüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün
YüzeyKatı, kayaç yapılıGazlardan oluşur, katı yüzey yoktur
BüyüklükDaha küçükDaha büyük
KonumGüneş'e daha yakın (iç gezegenler)Güneş'e daha uzak (dış gezegenler)
HalkaHalkası yokturDört gaz gezegenin de halkası vardır; en belirgini Satürn'dedir

Sık yapılan hata: Dünya'yı gaz gezegen sanmak. Dünya'nın katı yüzeyi vardır, kayaç gezegendir. Sıralamayı hatırlamak için gezegenlerin baş harflerinden bir cümle kurabilirsin.

Güneş Sistemi Modeli

Model, doğrudan göremediğimiz ya da çok büyük olan sistemleri anlamak için yapılan benzetmedir. Güneş sistemi modeli yapılırken şunlara dikkat edilir.

  • Güneş merkezde yer alır, gezegenler Güneş'e olan uzaklık sırasına göre dizilir.
  • Gezegenlerin büyüklükleri birbirine oranlı olmalıdır (Jüpiter en büyük, Merkür en küçük gezegendir).
  • Uzaklıklar ve büyüklükler aynı ölçekle gösterilemiyorsa bu durum modelin sınırlılığı olarak belirtilir.
  • Modelde kullanılan malzemeler (top, hamur, karton vb.) gerçek cisimleri temsil eder.

Güneş ve Ay Tutulmaları

Güneş, Dünya ve Ay'ın hareketleri sırasında bu üç gök cismi bazen aynı doğru üzerine gelir. Biri diğerinin gölgesine girerse tutulma olur. Dünya Güneş'in, Ay da Dünya'nın etrafında döner.

Güneş Tutulması

  • Ay, Güneş ile Dünya'nın arasına girer.
  • Ay'ın gölgesi Dünya'nın bir bölgesine düşer.
  • Dünya'dan bakıldığında Güneş'in tamamı ya da bir kısmı görünmez.
  • Yeni ay evresinde gerçekleşir.
  • Gölgenin düştüğü yerlerde gündüz karanlık olur.

Güneş – Ay – Dünya (sıralama) → Güneş tutulması

Güneş tutulması dizilimi
Güneş, Ay ve Dünya aynı doğru üzerinde; Ay Güneş ile Dünya arasında yer alır.

Ay Tutulması

  • Dünya, Güneş ile Ay'ın arasına girer.
  • Dünya'nın gölgesi Ay'a düşer.
  • Ay'ın tamamı ya da bir kısmı kararmış görünür.
  • Dolunay evresinde gerçekleşir.
  • Gece yarısı Ay'ın görülebildiği her yerden gözlenebilir.

Güneş – Dünya – Ay (sıralama) → Ay tutulması

Ay'ın yörünge düzlemi Dünya'nın yörünge düzlemine göre eğik olduğu için her yeni ayda Güneş tutulması, her dolunayda Ay tutulması olmaz.

Notun devamı (Klevero uygulamasında)

  • Adım Adım Örnekler
  • Sık Yapılan Hatalar
  • Mini Özet Tablo
  • Kontrol Soruları