7. Sınıf Müzik: Müzikte Dizileri Tanıyorum

Konu Özeti

Bu konuda müziğin temel yapı taşlarından biri olan dizileri öğreneceksin. Dizi, sesleri belirli bir düzene göre peş peşe sıralamaktır. Dizilerin adını ve karakterini belirleyen şey, ses aralıkları ve durak sestir. Ton ve yarım ton kavramlarını kavradığında majör ve minör dizileri kolayca ayırt edebilirsin.

Temel Kavramlar

Dizi, sesleri belirli bir düzene göre sıralanmış ses kümesidir. Belirli bir sesten başlayıp aynı adlı sese kadar çıkan ya da inen ses dizisine gam denir. Dizideki her sese derece adı verilir. Dizinin ilk sesine durak ses (karar sesi) denir.

• Dizi, belirli bir düzene göre sıralanmış seslerdir.
• Diziler çıkıcı (tizleşen) ya da inici (pesleşen) olabilir.
• Dizideki sesler arasındaki uzaklıklar ton ve yarım ton ile ölçülür.
• Dizinin ilk sesi durak sestir ve dizinin adını o ses verir.

Ses aralıklarını ölçmek için ton ve yarım ton kullanılır. İki yarım ton bir tona eşittir. Mi–Fa ve Si–Do aralıkları yarım ton, diğer doğal aralıklar ise tondur.

Majör (Büyük) Dizi

Do majör dizisi, Do sesinden başlayıp bir sonraki Do sesine kadar çıkan yedi sesli bir dizidir: Do – Re – Mi – Fa – Sol – La – Si – Do. Majör dizinin ton ve yarım ton düzeni şöyledir:

1 – 1 – ½ – 1 – 1 – 1 – ½ (ton – ton – yarım – ton – ton – ton – yarım)

Majör dizilerde yarım tonlar 3–4. ve 7–8. dereceler arasındadır. Majör dizilerin ezgisi genellikle neşeli, parlak ve canlı hissettirir.

Minör (Küçük) Dizi

La minör dizisi La sesinden başlar: La – Si – Do – Re – Mi – Fa – Sol – La. Doğal minör dizinin düzeni şöyledir:

1 – ½ – 1 – 1 – ½ – 1 – 1 (ton – yarım – ton – ton – yarım – ton – ton)

Minör dizilerde yarım tonlar 2–3. ve 5–6. dereceler arasındadır. Minör dizilerin ezgisi genellikle hüzünlü, durgun ve duygusal hissettirir.