7. Sınıf Müzik: Temel Müzik Yazısı ve Öğeleri

Konu Özeti

Müzik yazısı, seslerin kâğıt üzerinde işaretlerle gösterilmesidir. Bu sayede bir eser başka kişilere aktarılabilir ve aynı biçimde çalınıp söylenebilir. Bu notta portenin, anahtarların, nota ve sus değerlerinin, ölçünün ve değiştirici işaretlerin nasıl kullanıldığını öğreneceksin. Notun sonunda kendini test edebileceğin sorular bulunuyor.

Temel Kavramlar

Porte ve Anahtarlar

• Porte (dizek): Notaların yazıldığı beş çizgi ve dört aralıktan oluşan düzendir. Çizgiler ve aralıklar alttan yukarıya doğru sayılır.
• Porte dışına taşan sesler için ek çizgiler kullanılır.
• Sol anahtarı: Portenin ikinci çizgisini sol sesi olarak belirler. Tiz sesleri yazmada kullanılır.
• Fa anahtarı: Portenin dördüncü çizgisini fa sesi olarak belirler. Pes sesleri yazmada kullanılır.
• Ölçü çizgisi: Portede ölçüleri birbirinden ayıran dikey çizgidir. Eserin sonunda çift çizgi (bitiş çizgisi) bulunur.

Ses Adları

Do – Re – Mi – Fa – Sol – La – Si – Do

Yedi temel ses sürekli tekrar eder. Soldan sağa doğru ilerledikçe sesler incelir ve nota portede yukarı çıkar.

Nota ve Sus Değerleri

Nota, sesin hem yüksekliğini hem de süresini gösterir. Sesin olmadığı yerler ise sus işaretleriyle gösterilir. Her notanın bir sus karşılığı vardır ve süreleri aynıdır.

Birlik = 4 vuruş · İkilik = 2 · Dörtlük = 1 · Sekizlik = 1/2 · On altılık = 1/4

Nokta ve Bağ

• Noktalı nota: Notanın sağına konan nokta, notanın süresini yarısı kadar uzatır. Noktalı ikilik = 2 + 1 = 3 vuruş.
• Bağ: Aynı yükseklikteki iki notayı birleştirir; süreleri toplanır.
• Nota ile sus aynı değerdeyse süreleri eşittir.

Ölçü ve Ölçü Sayısı

Ölçü sayısı portenin başında iki sayı üst üste yazılarak gösterilir. Üstteki sayı bir ölçüdeki vuruş sayısını, alttaki sayı vuruşun hangi nota değerinde olduğunu belirtir. Örneğin 2/4 her ölçüde iki vuruş olduğunu ve vuruşun dörtlük nota olduğunu gösterir.

2/4 → 2 dörtlük · 3/4 → 3 dörtlük · 4/4 → 4 dörtlük

Değiştirici İşaretler

• Diyez (♯): Notayı yarım ses tizleştirir.
• Bemol (♭): Notayı yarım ses peseltir.
• Bekar (♮): Diyez veya bemolün etkisini kaldırır.
• Korona (fermata): Üzerindeki nota veya susun süresini ölçüsüz biçimde uzatma işaretidir. Tekrar işaretleri ise bir bölümün tekrar çalınacağını gösterir.