Dolaşım Sistemleri ve Bağışıklık (AYT Biyoloji)

Konu Özeti

İnsanda dolaşım sistemi kapalı, çift ve tam dolaşımdır. Kalp, kan ve damarlar birlikte çalışarak maddeleri vücudun her hücresine taşır. Lenf dolaşımı kan dolaşımını destekler ve savunmada görev alır. Bağışıklık sistemi ise vücudu zararlı mikroplara karşı korur.

Temel Kavramlar

Kalp 4 odacıklıdır: sağ kulakçık, sağ karıncık, sol kulakçık ve sol karıncık. Sağ taraf oksijence fakir kanı, sol taraf oksijence zengin kanı taşır; iki kan birbirine karışmaz.

• Büyük dolaşım: sol karıncık → aort → vücut kılcalları → ön ve arka ana toplardamar → sağ kulakçık.
• Küçük dolaşım: sağ karıncık → akciğer atardamarı → akciğer kılcalları → akciğer toplardamarı → sol kulakçık.
• Kulakçık ile karıncık arasında üç sivrili (trikuspit) ve iki sivrili (mitral) kapakçıklar vardır; atardamar çıkışında yarım ay kapakçıkları bulunur.
• Sol karıncık duvarı en kalındır, çünkü kanı tüm vücuda pompalar.
• Kalbi besleyen damarlar koroner damarlardır ve aorttan ayrılır.
• Sinüs düğümü kalbin kendi uyarı merkezidir. Sempatik sinir sistemi atımı hızlandırır, parasempatik sistem yavaşlatır.
• Sistol kasılma, diyastol gevşemedir.

Kalp debisi = Atım hacmi × Kalp atım hızı

Atardamarlar kalından ve esnektir, kapakçık taşımaz. Toplardamarlarda kapakçık vardır ve kan iskelet kaslarının kasılmasıyla kalbe doğru ilerler. Kılcal damarlar tek katlı endotelden oluşur ve madde alışverişi burada gerçekleşir.