Güdülenmiş ve Güdülenmemiş Davranış: Kapsamlı Konu Notu

Konu Özeti

Davranışlarımızın bir kısmı bilinçli bir amaca yöneliktir, bir kısmı ise refleks gibi istemsiz gerçekleşir. Psikolojide bu ayrım, davranışın arkasındaki güdü ile belirlenir. Bu notta güdülenmiş ve güdülenmemiş davranışın özelliklerini, ayırt etme yollarını ve sınavda sık karşılaşılan tuzakları inceleyeceğiz.

Temel Kavramlar

Güdü (dürtü), bireyi belirli bir amaca yönelik davranmaya iten, davranışı başlatan, yönlendiren ve sürdüren içsel durumdur. Güdülenme ise bu sürecin tamamıdır. Bir davranışın güdülenmiş sayılması için arkasında bir ihtiyaç, istek veya amaç bulunmalıdır.

Güdülenmiş Davranış

• Bilinçli ve amaca yöneliktir; bir ihtiyacı karşılamayı hedefler.
• Birey neden o davranışı yaptığını açıklayabilir.
• Süreklilik ve çaba içerir; engel çıkarsa birey yöntem değiştirerek devam eder.
• Davranışın şiddeti ve yönü ihtiyacın gücüne göre değişir.
• Örnek: Açlık duyan bireyin yemek yapması, sınavı kazanmak için düzenli ders çalışması.

Güdülenmemiş Davranış

• Belirli bir amaç ya da ihtiyaç doğrultusunda yapılmaz.
• Genellikle istemsiz, otomatik veya refleks niteliğindedir.
• Olgunlaşma ve fizyolojik tepkilerle ortaya çıkabilir.
• Örnek: Göze toz kaçınca gözün kapanması, dize vurulunca bacağın sıçraması, ışıkta göz bebeğinin küçülmesi, hapşırma, öksürme.
• Amaçsız ve alışkanlıkla yapılan bazı davranışlar (düşünmeden kalem çevirmek) da güdülenmemiş sayılır.

İhtiyaç → Güdü → Davranış → Hedefe ulaşma

Kısa hatırlatma: Güdülenmiş davranışın arkasında bir amaç vardır; güdülenmemiş davranış ise çoğunlukla refleks veya alışkanlık sonucu ortaya çıkar.