Gölge ve Maddelerin Işık Geçirme Özellikleri

Konu Özeti

Işık, yayıldığı ortamdaki maddeyle etkileşir ve bu etkileşim gölgenin oluşumunu belirler. Maddeler ışığı geçirme durumlarına göre saydam, yarı saydam ve saydam olmayan (opak) olarak üçe ayrılır. Gölge, ışığın doğrusal yayılmasının günlük hayattaki en açık kanıtıdır. Bu konuda gölgenin nasıl oluştuğunu, boyutunu neyin etkilediğini ve maddelerin ışık geçirme özelliklerini öğreneceksin.

Temel Kavramlar

Maddeler ışığı geçirme durumlarına göre üç gruba ayrılır. Bu ayrım, gölgenin ne kadar koyu olacağını doğrudan belirler.

• Saydam madde: Işığın büyük kısmını geçirir; arkasındaki cisim net görülür.
• Yarı saydam madde: Işığın bir kısmını geçirir, bir kısmını dağıtır; arkasındaki cisim bulanık görülür.
• Opak madde: Işığı geçirmez; bir kısmını yansıtır, bir kısmını soğurur; arkasındaki cisim görülmez.

Gölge, ışık kaynağı ile perde arasına ışığı geçirmeyen bir cisim konduğunda cismin arkasında oluşan ışıksız bölgedir. Işık doğrusal yayıldığı için cismin kenarlarından geçen ışınlar perdede bu bölgeyi sınırlar.

• Işık kaynağı, ışığı engelleyen cisim ve gölgenin düşeceği perde gerekir.
• Cisim ışığı ne kadar az geçiriyorsa gölge o kadar koyu olur.
• Gölgenin şekli, cismin ışık kaynağına bakan görünümüne benzer.

Gölge boyutunu kaynak, cisim ve perdenin birbirine göre konumu belirler. Noktasal kaynak kullanıldığında gölgenin kenarları keskin olur.

• Cisim kaynağa yaklaştırılırsa gölge büyür; kaynaktan uzaklaştırılırsa küçülür.
• Perde cisimden uzaklaştırılırsa gölge büyür.

gölge çapı ÷ cisim çapı = kaynak–perde uzaklığı ÷ kaynak–cisim uzaklığı