TYT Kimya

Sıvılar: Viskozite ve Denge Buhar Basıncı (TYT)

Maddenin Hâlleri · 9. sınıf

Klevi Fen Laboratuvarı · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi: 18 Ekim 2026

Kazanımlar

9.4.3.1 Sıvılarda viskozite kavramını açıklar.
9.4.3.2 Sıvılarda viskoziteyi etkileyen faktörleri açıklar.
9.4.3.3 Kapalı kaplarda gerçekleşen buharlaşma-yoğuşma süreçleri üzerinden denge buhar basıncı kavramını…
9.4.3.4 Doğal olayları açıklamada sıvılar ve özellikleri ile ilgili kavramları kullanır.

Konu Özeti

Sıvılar, tanecikleri birbirine yakın ama gazlardan farklı olarak düzensiz şekilde bulunan, akışkan ve hacmi sabit maddelerdir. Viskozite, sıvıların akmaya karşı gösterdiği direnci anlatır. Buharlaşma ve yoğuşma olaylarının dengeye ulaşması ise denge buhar basıncı kavramını doğurur. Bu konuda sıvıların bu özelliklerini hangi faktörlerin etkilediğini öğreneceksin.

Temel Kavramlar

Sıvılarda taneciklerin birbirine çekim kuvveti vardır, ancak bu çekim gazlara göre daha güçlüdür. Sıvılar kabın şeklini alır ama hacimleri değişmez. Viskozite (akmazlık) bu tanecikler arasındaki çekim ve sürtünmenin bir sonucudur.

Viskozite büyükse akıcılık azalır ve akış yavaşlar.
Viskozite küçükse akıcılık artar ve akış hızlanır.
Bal, zeytinyağından; zeytinyağı da sudan daha viskozdur.

Temel Kavramlar (Devam): Viskoziteyi Etkileyen Faktörler

Faktör	Etkisi
Sıcaklık	Sıcaklık arttıkça viskozite azalır, çünkü tanecikler arası çekim zayıflar.
Tanecikler arası çekim kuvveti	Çekim kuvveti arttıkça viskozite artır.
Molekül büyüklüğü ve kütlesi	Molekül büyüdükçe ve uzadıkça viskozite genellikle artar.
Hidrojen bağı sayısı	Hidrojen bağı sayısı arttıkça viskozite artar (ör. gliserin).

Buharlaşma, Yoğuşma ve Denge Buhar Basıncı

Sıvı yüzeyindeki yeterli enerjili taneciklər gaz fazına geçer (buharlaşma). Gaz taneciklerinin bir kısmı enerji kaybederek tekrar sıvıya döner (yoğuşma). Kapalı kapta buharlaşma hızı yoğuşma hızına eşitlenince dinamik denge kurulur.

Denge durumunda: buharlaşma hızı = yoğuşma hızı

Dengedeki buharın yaptığı basınca denge buhar basıncı denir. Denge olayları durmaz; iki olay aynı hızda sürer, dışarıdan bakınca bir değişim gözlenmez.

Kapalı kapta sıvıdan buhar oluşur ve buhar sıvıya geri döner. Buharlaşma ve yoğuşma hızları eşitlendiğinde denge kurulur. — Kapalı kapta denge

Denge buhar basıncı yalnızca sıcaklığa bağlıdır.
Sıvı miktarı, kabın hacmi ve yüzey alanı denge buhar basıncını değiştirmez.
Buhar basıncı büyük olan sıvı daha kolay buharlaşır ve kaynama noktası daha düşüktür.

Notun devamı (Klevero uygulamasında)

Adım Adım Örnekler
Sık Yapılan Hatalar
Mini Özet Tablo
Kontrol Soruları