Katılar: Türleri, Özellikleri ve Bağ Gücü

Konu Özeti

Katılar, taneciklerin birbirine sıkı sıkıya bağlı olduğu maddelerdir. Belirli şekil ve hacme sahiptirler; taneciklerin dizilişi ve aralarındaki bağ türü, katının erime noktasını, sertliğini ve iletkenliğini belirler. Bu konuda kat türlerini tanıyıp bağ gücünü özelliklerle ilişkilendirmeyi öğreneceksin. TYT'de bu bilgi sık sık tablo ve karşılaştırma sorularında karşımıza çıkar.

Temel Kavramlar

Kat türünü belirleyen şey, taneciklerin cinsi ve aralarındaki bağdır. Dört temel kat türü vardır: iyonik, kovalent ağ örgülü, metalik ve moleküler kat. Her birinin tanecik yapısı ve bağ türü farklıdır.

• İyonik kat: katyon ve anyon, iyonik bağ (örnek NaCl)
• Kovalent ağ örgülü kat: atomlar kovalent bağlarla üç boyutlu ağ oluşturur (elmas, SiO₂)
• Metalik kat: katyonlar ve serbest elektron denizi, metalik bağ (Fe, Cu)
• Moleküler kat: moleküller arasında zayıf London, dipol-dipol ve hidrojen bağları (buz, I₂)

Bağ gücü ↑ ⇒ erime noktası ↑ ve sertlik ↑

Aşağıdaki tabloda dört kat türünün tanecik yapısı, bağ türü ve örnekleri karşılaştırılmıştır. Tabloyu okurken her satırın bağ türünü ve tanecik cinsini birlikte düşün.

Önemli: Moleküler katılar eridiğinde molekülün içindeki kovalent bağlar değil, moleküller arası zayıf etkileşimler kopar. Ağ örgülü katılarda ise kovalent bağların kendisi kopar.