Yumuşama Döneminde Türkiye'de Gelişmeler: Konu Notu

Konu Özeti

Yumuşama (Détente) Dönemi, 1960'ların ortasından 1970'lerin sonuna kadar ABD ile SSCB arasındaki gerginliğin azaldığı, diyalog ve silahsızlanma görüşmelerinin öne çıktığı bir dönemdir. Soğuk Savaş bu dönemde bitmemiş, yalnızca çatışma riski azalmıştır. Türkiye bu ortamda tek yönlü Batı bağlantısını sorgulamaya başlamış ve çok yönlü bir politika arayışına girmiştir. Siyasi, ekonomik ve toplumsal gelişmeler birlikte okunmalıdır.

Temel Kavramlar

Yumuşama, iki süper güç arasında çatışma riskinin azalması ve anlaşma arayışının artması anlamına gelir. Türkiye açısından bu süreç, dış politikada bağımsız manevra alanı arayışıyla birlikte yaşanmıştır.

• Çok yönlü dış politika: Tek bir bloğa bağlı kalmadan Batı, Doğu ve Üçüncü Dünya ile dengeli ilişki kurma.
• Johnson Mektubu (1964): ABD'nin Kıbrıs'taki olası müdahalede NATO desteğinin garanti olmadığını bildirmesi.
• İthal ikameci sanayileşme: Yerli üretimi korumaya dayanan, ithalatı azaltmayı hedefleyen politika.
• Planlı kalkınma: Devlet Planlama Teşkilatı eliyle hazırlanan beş yıllık kalkınma planlarıyla ekonominin yönlendirilmesi.
• 12 Mart 1971 Muhtırası: Ordunun baskısıyla hükümetin istifa etmesi ve özgürlükleri sınırlayan değişiklikler.

Çok yönlü dış politika = Batı ilişkileri + SSCB ile ilişkiler + Üçüncü Dünya ile ilişkiler (NATO üyeliği sürdü)