5. Sınıf Kategorik Veri Dağılımları: Konu Notu

Konu Özeti

Bu konuda sayılarla ölçülmeyen, gruplara ayrılarak incelenen verileri öğreneceksin. Sevilen renk, favori spor dalı veya ulaşım aracı gibi veriler kategorik veri olarak adlandırılır. Verileri çetele ve frekans tablosuyla düzenleyip sütun grafiğiyle gösterirsin. Son olarak başkalarının hazırladığı grafik ve tablolardaki yorumların doğru olup olmadığını değerlendirmeyi öğrenirsin.

Temel Kavramlar

Sayılarla ölçülmeyen, gruplara (kategorilere) ayrılan verilere kategorik veri denir. Örneğin sevilen renk, favori spor dalı, doğum yapılan mevsim ve ulaşım aracı birer kategorik veridir.

• Kategoriler birbirinden ayrıdır: her kişi (veya nesne) yalnızca bir kategoriye girer.
• Her kategoride kaç veri olduğuna frekans (tekrar sayısı) denir.
• Frekansların toplamı toplam veri sayısını verir.
• Kategorik veriler sıklık tablosu, çetele tablosu, sütun grafiği veya daire grafiğiyle gösterilebilir.

• 1) Araştırma sorusu belirlenir (Örnek: Sınıfın en sevdiği meyve hangisidir?).
• 2) Kategoriler belirlenir (elma, muz, çilek, portakal).
• 3) Veri toplanır ve çetele tutulur (her beş için bir çizgi: ||||).
• 4) Çetele sayıları frekansa çevrilip tabloya yazılır.
• 5) Veri sütun grafiğiyle gösterilir.

Toplam veri sayısı = tüm frekansların toplamı = 4 + 6 + 3 + 7 = 20

Sütun Grafiği ve Verilere Dayalı Karar

Sütun grafiğinde her kategori bir sütunla gösterilir. Sütun ne kadar uzunsa frekans o kadar büyüktür. Grafiğin başlığı, eksen adları ve eşit aralıklı bir ölçeği bulunmalıdır. Sütunlar eşit genişlikte olmalı ve aralarında boşluk bırakılmalıdır.

• En uzun sütun: en çok tercih edilen kategoridir (en büyük frekans).
• En kısa sütun: en az tercih edilen kategoridir.
• İki kategori arasındaki farkı bulmak için frekanslar çıkarılır.
• Karar verirken veriye bakılır: sınıf partisine ikram alınacaksa en çok tercih edilen meyve seçilir.

Dikkat: Sütunun yüksekliğini okurken eksendeki ölçeğe bak. Eksen 2'şer 2'şer artıyorsa her çizgi 2 veriyi gösterir.