6. Sınıf Türkçe: Merak Konu Notu (Dinleme/İzleme, Okuma ve Çoklu Ortam)

Konu Özeti

Merak, öğrenmenin başlangıcıdır ve dinlediğimiz, izlediğimiz ya da okuduğumuz metinlerde bizi doğru sorulara götürür. Bu konuda amacımıza uygun materyal seçmeyi, söylenenin derin anlamını bulmayı ve metinleri kendi içinde ya da birbiriyle karşılaştırmayı öğreneceğiz. Ayrıca çoklu ortam öğelerini çözümleyerek hangisinin içeriğe hizmet ettiğini belirleyeceğiz. Son olarak dinleme ve okuma sürecimizi değerlendirip gerektiğinde yöntemimizi değiştireceğiz.

Temel Kavramlar

• Materyal seçimi: Önce amacı belirle (bilgi edinmek, eğlenmek, ödev için kaynak bulmak). Sonra konuya uygun, güvenilir ve yaşa uygun kaynağı seç; yazarına, yayın tarihine ve kaynağına bak (T.D.6.1, T.O.6.1).
• Üst düzey çıkarım: Söylenenin satır aralarındaki anlamını bulmaktır. Konuşmacının vurgusuna, ses tonuna ve seçtiği örneklere bakarak asıl mesajı ve niyeti çıkarırsın (T.D.6.8).
• Kendi içinde karşılaştırma: Aynı metindeki olay, kişi ya da düşünceleri kıyaslamaktır. Başta ve sonda söylenenlerin tutarlı olup olmadığını sorarsın (T.D.6.9).
• Metinler arası karşılaştırma: İki konuşmayı ya da videoyu konu, anlatım ve bakış açısı bakımından kıyaslarsın (T.D.6.10).
• Özetleme: Ana fikri ve önemli ayrıntıları kendi cümlelerinle, kısa ve sıralı yazmaktır. Yorum katmaz, ayrıntıya boğulmazsın (T.D.6.21).
• Öz yansıtma: Dinlerken ya da okurken dikkatinin dağılıp dağılmadığını, neyi anlamadığını fark edip yöntemini değiştirmektir (T.D.6.25, T.O.6.27).

Okuma ve Görsel Anlam

• Görselle iletilen anlam (T.O.6.7): Resim, grafik, afiş ya da karikatürün ne anlattığını başlık, renk, simge ve yazılardan yararlanarak belirlersin.
• Düşünceyi geliştirme yolları (T.O.6.19, T.D.6.17): Bilgilendirici metinde tanımlama, karşılaştırma, örnekleme, tanık gösterme ve sayısal veriden yararlanma kullanılır. Yazarın hangi yolu seçtiğini bulmak metni çözümlemenin anahtarıdır.
• Metnin bölümleri (T.O.6.17): Giriş, gelişme ve sonuç bölümlerini ayırt edip her bölümün görevini belirlersin.
• Şiirin biçim özellikleri (T.O.6.18): Dize, kıta, uyak ve ölçü gibi özellikler şiirin ses ve anlam etkisini belirler.