7. Sınıf Türkçe: Özgürlük Teması ve Dört Beceri

Konu Özeti

Özgürlük, insanın düşünce, inanç ve davranışlarında baskı altında kalmadan seçim yapabilmesidir. Bu konuda dinlediğin, izlediğin ve okuduğun metinlerden anlam çıkarmayı öğreneceksin. Hikâye unsurlarını belirlemek, materyal seçmek ve medya metinlerini değerlendirmek bu becerilerin temelini oluşturur. Konuşma ve yazma çalışmaları da aynı düşünme basamaklarını kullanır.

Temel Kavramlar

• Özgürlük: Başkalarının haklarına zarar vermeden, baskı olmadan seçim yapabilme durumudur.
• Özgürlük; bağımsızlık, adalet, sorumluluk ve hak kavramlarıyla birlikte kullanılır.
• Sorumluluk olmadan özgürlük, başkalarının hakkını çiğneyebilir; bu yüzden ikisi birlikte düşünülür.
• Metinde özgürlük teması, bir karakterin seçimi ya da bir toplumun kuralları üzerinden işlenebilir.

Hikâye Unsurları

Öyküleyici metinlerde (hikâye, roman, masal, fabl vb.) hikâye unsurları belirlenir. Dinlerken ya da okurken şu unsurlara bakarsın.

Materyal Seçimi (T.D.7.1, T.O.7.1)

• Dinleme, izleme ya da okuma amacını önce belirle: bilgi edinmek, keyif almak ya da araştırma yapmak.
• Amacına, yaşına ve ilgine uygun, güvenilir kaynaklardan materyal seç.
• Yazarı, yayın tarihi ve yayıncısı belli kaynakları tercih et.
• Özgürlük temalı bir ödev için ansiklopedi, hikâye kitabı, belgesel ya da güvenilir haber sitesi gibi farklı türlerden yararlanabilirsin.

Dinleme ve Medya Değerlendirme (T.D.7.10, T.O.7.25)

İki ya da daha fazla metni konu, ana fikir, anlatım biçimi, kişiler ve verilen mesaj bakımından karşılaştırabilirsin. Basılı ve dijital medya metinlerinde ise kaynağın güvenilirliğini ve tarafsızlığını sorgulamalısın.

• Kaynağın güvenilir olup olmadığını sorgula.
• Haberin tarafsız mı yoksa yönlendirici mi olduğuna bak.
• Başlık ile içeriğin uyumunu kontrol et.
• Gerçek bilgi ile yoruma dayalı ifadeleri ayır, başka kaynaklarla doğrula.

Konuşma ve Yazmada Bağlantı İfadeleri (T.K.7.24)

Geçiş ve bağlantı ifadeleri, fikirler ve paragraflar arasındaki ilişkiyi kurar. Anlatımın akıcı olmasını sağlar.

Örnek: 'Özgürlük çok değerlidir; ____ başkalarının hakkını çiğnememeliyiz.' Boşluğa zıtlık bildiren 'ancak' gelir. Cümle: 'Özgürlük çok değerlidir; ancak başkalarının hakkını çiğnememeliyiz.'

Açık ve Örtük İfade (T.Y.7.1)

Açık ifadede düşünce doğrudan söylenir. Örtük ifadede ise düşünce sezdirilir ve okuyucu bunu cümleden çıkarır. Deyimler, atasözleri, benzetmeler ve sembolik anlatım örtük anlatıma örnek olabilir.

Yazım ve Noktalama Kuralları (T.Y.7.1)

• Virgül (,): Eş görevli sözcükleri, sıralı cümleleri ve hitapları ayırır. Örn. 'Özgürlük, adalet ve eşitlik önemlidir.'
• Noktalı virgül (;): Birbiriyle ilgili sıralı cümleleri ayırır.
• Tırnak işareti (" "): Başkasından aktarılan sözlerde kullanılır.
• Kesme işareti (’): Özel adlara gelen ekleri ayırır. Örn. Ankara’da.
• 'de/da' bağlacı ayrı, bulunma eki bitişik yazılır: 'Ben de geldim.' / 'Evde kaldım.'
• 'ki' bağlacı ayrı yazılır: 'Biliyorum ki özgürlük değerlidir.'