Ekonomik Faaliyetleri Etkileyen Coğrafi Faktörler

Konu Özeti

İnsanlar ihtiyaçlarını karşılamak ve gelir elde etmek için üretim, dağıtım (ticaret, ulaşım) ve tüketim etkinlikleri yapar. Bu etkinliklere ekonomik faaliyet denir. Ekonomik faaliyetler yeryüzünde her yerde aynı şekilde gelişmez. Doğal ve beşerî faktörler hangi faaliyetin nerede yapılacağını belirler. Bu konuda amaç, bu faktörlerin etkisini örneklerle sorgulamaktır.

Temel Kavramlar

• Birincil faaliyetler: Doğadan doğrudan yararlanma. Tarım, hayvancılık, ormancılık, avcılık, balıkçılık ve madencilik bu gruptadır.
• İkincil faaliyetler: Hammaddeyi işleyip ürüne dönüştürme. Sanayi bu gruptadır.
• Üçüncül faaliyetler: Hizmet sektörü. Ticaret, ulaşım, turizm, sağlık, eğitim ve bankacılık bu gruptadır.

Doğal Faktörler

• İklim: Sıcaklık ve yağış, yetiştirilecek ürünü ve tarım takvimini belirler. Çay nemli ve bol yağışlı yerde, zeytin Akdeniz ikliminde yetişir. İklim turizmi de etkiler.
• Yer şekilleri ve eğim: Ovalar tarım, yerleşme, sanayi ve ulaşım için elverişlidir. Dağlık ve engebeli alanlarda tarım ve ulaşım zorlaşır; hayvancılık, ormancılık ve kış turizmi öne çıkar.
• Toprak: Verimli alüvyal topraklar yoğun tarıma uygundur. Toprak yapısı yetiştirilecek ürün çeşidini de etkiler.
• Su kaynakları: Akarsu, göl ve yeraltı suyu sulu tarım, içme suyu, enerji üretimi ve sanayi için gereklidir. Denizler balıkçılığa ve ulaşıma imkân sağlar.
• Doğal bitki örtüsü: Ormanlar ormancılığı, çayırlar ve meralar hayvancılığı destekler.
• Yer altı kaynakları: Maden ve enerji kaynakları madenciliği ve buna bağlı sanayiyi doğurur.

Beşerî Faktörler

• Nüfus: Nüfusun miktarı ve yapısı hem işgücünü hem pazarı belirler. Kalabalık nüfus geniş bir iç pazar demektir.
• Ulaşım: Ürünlerin hammaddeye ve pazara ulaşmasını kolaylaştırır. Ulaşımı gelişmiş bölgelerde ticaret ve sanayi gelişir.
• Teknoloji: Verimi artırır. Tarımda sulama, makine ve gübre kullanımı; sanayide üretim hızı ve kalitesi teknolojiyle yükselir. Sera tarımı gibi uygulamalarla elverişsiz koşulların etkisi azaltılabilir.
• Sermaye: Yatırım yapmak için gereken para ve birikimdir. Sermaye yetersizse doğal potansiyel kullanılamaz.
• Hükümet politikaları ve teşvikler: Destekleme, vergi indirimi, kredi ve yatırım teşviki gibi kararlar faaliyetlerin yerini ve türünü etkiler.
• Pazar: Ürünün satılacağı alandır. Talep yoksa üretim gelişmez.
• Kültürel özellikler: Beslenme alışkanlıkları, el sanatları ve birikim, üretilen ürünü ve yapılan faaliyetleri etkiler.
• Siyasi ve ekonomik istikrar, savaş ve göç de faaliyetleri etkiler.

Karşılaştırma Tablosu

Sorgulama: Faktörler Birlikte Etki Eder

Bir faaliyet çoğunlukla tek bir faktörle değil, doğal ve beşerî faktörlerin birlikte etkisiyle gelişir. Doğal koşullar bir potansiyel sunar. Bu potansiyelin kullanılması ise sermaye, teknoloji, ulaşım ve politikalara bağlıdır.