9. Sınıf Tek Nicel Değişkenli Veri Dağılımları Konu Notu

Konu Özeti

Bu konuda tek bir sayısal özelliği, yani tek nicel değişkeni içeren veriler incelenir. Veriler toplanır, düzenlenir ve tablo ile grafiklerle gösterilir. Ardından ortalama, ortanca ve mod gibi merkezî eğilim ölçüleri ile açıklık ve çeyrekler açıklığı gibi yayılım ölçüleri hesaplanır. Bu özetler, haber ve raporlardaki verileri eleştirel biçimde yorumlamak için kullanılır.

Temel Kavramlar

• Frekans tablosu: Her değerin kaç kez geçtiğini gösterir.
• Nokta grafiği ve sıklık (çubuk) grafiği: Küçük veri gruplarında değerlerin sıklığını gösterir.
• Histogram: Veri sınıflara ayrılır, sınıf aralıkları eşit seçilir ve sütunlar bitişik çizilir.
• Kutu grafiği: Veriyi en küçük değer, Q1, ortanca, Q3 ve en büyük değer ile özetler.
• Amaca ve veri yapısına uygun gösterim seçilmelidir.

Aritmetik ortalama = (x₁ + x₂ + … + xₙ) / n

Ortanca: n tek ise (n + 1) / 2. değer; n çift ise ortadaki iki değerin ortalaması

Açıklık = en büyük değer − en küçük değer

Çeyrekler açıklığı = Q3 − Q1

Sıralı veri dört eşit parçaya bölünür. Q1 alt yarının, Q3 üst yarının ortancasıdır. Çeyrekler açıklığı verinin ortadaki yaklaşık %50'sinin yayılımını gösterir.