Bilinçlilik Türleri: Bilinç, Bilinç Öncesi ve Bilinç Dışı

Konu Özeti

Bilinç, bireyin kendisinin ve çevresinin farkında olmasıdır. Bu farkındalık uyku, dikkat, ilaç ve meditasyon gibi etkenlerle değişebilir. Psikolojide bilinçlilik, farkındalık düzeyine göre üç türe ayrılarak incelenir. AYT'de bu türlerin tanımı ile Freud'un bakış açısı sık sorulur.

Temel Kavramlar

• Bilinç: Birey o anda neyin farkındaysa odur. Dikkatin yöneldiği düşünce, duygu ve algılar bilinçtedir.
• Bilinç öncesi (ön bilinç): Şu an farkında olmadığımız ama dikkat yöneltildiğinde kolayca hatırlayıp bilince çıkarabildiğimiz bilgilerdir. Örnek: Telefon numaranız, dün akşam ne yediğiniz.
• Bilinç dışı: Bireyin farkında olmadığı, istese de doğrudan ulaşamadığı dürtü, istek, bastırılmış anı ve çatışmalardır. Freud'a göre davranışı büyük ölçüde etkiler.

Önemli not: “Bilinçaltı” günlük dilde çoğu zaman bilinç dışı yerine kullanılır. Sınavda kavramın içeriğine bakılmalıdır; tanım bilinç dışına aitse doğru terim odur.

Freud'un Buzdağı Benzetmesi

Freud zihni bir buzdağına benzetir. Suyun üstündeki küçük kısım bilinçtir. Su çizgisine yakın kısım bilinç öncesidir, suyun altındaki büyük kısım ise bilinç dışıdır. Rüyalar, dil sürçmeleri ve semptomlar bilinç dışına açılan pencereler sayılır.