kleveroAYT Psikoloji
Öğrenme Kavramı: Konu Notu (AYT)
Klevi Felsefe ve Değerler Köşesi · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:
Kazanımlar
34Öğrenmeyi örneklendirerek açıklar.
Konu Özeti
Öğrenme, yaşantı ve pratik yoluyla davranışta meydana gelen, nispeten kalıcı değişikliklerdir. İnsan hayatının her döneminde sürekli gerçekleşir ve yalnızca okulda değil günlük hayatta da olur. Hangi değişikliğin öğrenme sayılacağını ayırt etmek hem günlük yaşam hem de AYT psikoloji soruları için önemlidir. Konu, öğrenme türleri ve etkileyen etmenlerle birlikte düşünülmelidir.
Temel Kavramlar
Öğrenmeyi tanımlarken üç temel ölçüt aranır: yaşantı, davranışta değişiklik ve kalıcılık.
Öğrenme = Yaşantı + Nispeten kalıcı davranış değişikliği
- Yaşantı ürünüdür: Yaşayarak, deneyerek veya gözlemleyerek gerçekleşir.
- Davranışta değişiklik oluşturur: Değişiklik gözlenebilir ya da zihinsel olabilir.
- Nispeten kalıcıdır: Geçici değişimler (yorgunluk, ilaç, alkol etkisi) öğrenme değildir.
- Olgunlaşma ile etkileşimlidir: Öğrenme için gerekli biyolojik hazırbulunuşluk gerekir.
- Kasıtlı veya kasıtsız olabilir ve süreklidir.
- Pekiştirme ve tekrarla etkilenir.
Aşağıdaki tabloda öğrenme sayılan ve sayılmayan durumları karşılaştırabilirsin.
| Durum | Öğrenme mi? | Açıklama |
|---|---|---|
| Bisiklet sürmeyi alıştırmayla öğrenmek | Evet | Yaşantı ve pratikle kalıcı davranış |
| Bebeğin emme refleksi | Hayır | Doğuştan gelen tepki |
| Bebeğin yürümeye başlaması | Kısmen olgunlaşma | Biyolojik gelişimin ürünü; pratik katkı sağlar |
| Ergenlikte sesin kalınlaşması | Hayır | Olgunlaşma |
| Uykusuzluktan dikkatin dağılması | Hayır | Geçici durum |
| Ateşe dokunup yanan çocuğun artık dokunmaması | Evet | Yaşantıya dayalı kalıcı değişim |
Öğrenmeyi Etkileyen Etmenler
- Olgunlaşma ve hazırbulunuşluk: Bireyin gelişim düzeyi öğrenmeyi sınırlar ya da kolaylaştırır.
- Motivasyon: İstek ve ilgi öğrenmeyi hızlandırır.
- Pekiştirme: Davranışın tekrarlanma olasılığını artıran sonuçlar.
- Tekrar ve alıştırma: Dağıtılmış tekrar genellikle yığılmış tekrardan etkilidir.
- Anlamlılık: Anlamlı materyal, ezberlenen materyale göre daha kalıcıdır.
- Dikkat ve zihinsel/fiziksel sağlık durumu.
- Çevre ve model alma imkânları.
Öğrenme Türleri
| Öğrenme türü | Kısa açıklama | Örnek |
|---|---|---|
| Klasik koşullanma | Nötr uyaranın doğal uyaranla eşleşip tepki oluşturması | Diş hekimi önlüğünü görünce korkmak |
| Edimsel koşullanma | Davranışın sonuçlarına göre artması ya da azalması | Ödev yapınca övülen öğrencinin daha çok ödev yapması |
| Gözlem yoluyla (model alma) | Başkasının davranışını izleyerek öğrenme | Çocuğun ebeveyninin yemek yapışını taklit etmesi |
| Bilişsel/kavrayış yoluyla | Problemin ani çözümü, zihinsel yeniden düzenleme | Bir sorunun çözümünü birden fark etmek |
| Deneme-yanılma | Başarısız denemeler elenerek doğru davranışa ulaşma | Kilidi açan anahtarı bulmak için anahtarları sırayla denemek |
Notun devamı (Klevero uygulamasında)
- Adım Adım Örnekler
- Sık Yapılan Hatalar
- Mini Özet Tablo
- Kontrol Soruları