AYT Fizik

Bağıl Hareket: Gözlem Çerçeveleri ve Nehir/Rüzgâr Problemleri

Kuvvet ve Hareket · 11. sınıf

Klevi Fen Laboratuvarı · Klevero ekibi · yapay zekâ destekli · Güncellendi:

Kazanımlar

  • 11.1.2.1 Sabit hızlı iki cismin hareketini birbirine göre yorumlar.
  • 11.1.2.2 Hareketli bir ortamdaki sabit hızlı cisimlerin hareketini farklı gözlem çerçevelerine göre yorumlar.
  • 11.1.2.3 Bağıl hareket ile ilgili hesaplamalar yapar.

Konu Özeti

Bağıl hareket, bir cismin hızının gözlemcinin seçtiği referans çerçevesine göre nasıl değiştiğini inceler. Bir cismi başka bir cismin üzerinden izlediğimizde o cismi durgun kabul ederiz. Nehir, rüzgâr ve yürüyen merdiven gibi hareketli ortamlarda hızlar vektörel olarak toplanır. Bu konu hem yetişme ve karşılaşma problemlerinde hem de karşıya geçiş sorularında karşımıza çıkar.

Temel Kavramlar

Bir A cisminin B cismine göre hızı, A'nın hızından B'nin hızının çıkarılmasıyla bulunur. Hızlar yer (durgun) çerçevesine göre verilir.

v_AB = v_A − v_B (vektörel)

Aynı doğrultudaki hareketlerde önce pozitif yön seçilir, sonra işaretli sayılarla işlem yapılır.

  • Aynı yönde giden iki cismin bağıl hızı büyüklükleri farkına eşittir: |v_A − v_B|.
  • Zıt yönde giden iki cismin bağıl hızı büyüklükleri toplamına eşittir: v_A + v_B.
  • Birbirine dik hareket eden cisimlerin bağıl hızı √(v_A² + v_B²) kadardır.
  • Bağıl hız sabitse aralarındaki uzaklık zamanla doğrusal değişir.

Hareketli ortamda (nehir, rüzgâr, yürüyen merdiven) yere göre hız, ortama göre hız ile ortamın yere göre hızının vektörel toplamıdır.

v_cisim/yer = v_cisim/ortam + v_ortam/yer (vektörel)

Nehirde karşıya geçiş
Akıntı yataydır, kayık kıyıya dik yönelmiştir. Yere göre hız iki hızın vektörel toplamıdır.

Notun devamı (Klevero uygulamasında)

  • Adım Adım Örnekler
  • Sık Yapılan Hatalar
  • Mini Özet Tablo
  • Kontrol Soruları