Tork (Kuvvet Momenti) – AYT Konu Notu

Konu Özeti

Tork, bir kuvvetin bir cismi sabit bir nokta ya da eksen etrafında döndürme etkisini ölçer. Öteleme hareketini kuvvet belirlerken, dönme hareketini tork belirler. Kapı kolunu ya da anahtarı uzaktan tutmanın neden daha kolay döndürdüğünü bu konuda öğreneceksin. Torkun bağlı olduğu değişkenler ve denge koşulları AYT'de sık sorulur.

Temel Kavramlar

Tork vektörel bir büyüklüktür ve birimi N·m'dir. Dönme ekseni ya da noktası referans alınarak tanımlanır; eksen değişirse tork da değişir.

• Kuvvetin doğrultusu dönme ekseninden geçiyorsa tork sıfırdır.
• Saatin tersi yönündeki torklar pozitif, saat yönündeki torklar negatif alınır.
• Tork vektörünün yönü sağ el kuralıyla bulunur: dört parmak dönme yönünü gösterirken başparmak tork yönünü verir.

Torkun büyüklüğü kuvvete, kol uzunluğuna ve kuvvetin açısına bağlıdır. Tork, kuvvetle ve kol uzunluğuyla doğru orantılıdır.

τ = F · d (d: kuvvet kolu, kuvvetin doğrultusuna dik uzaklık)

τ = F · r · sinθ (r: eksenden uygulama noktasına uzaklık, θ: r ile F arasındaki açı)

θ = 90° iken sinθ = 1 olur ve tork en büyük değerini alır. θ = 0° veya 180° iken tork sıfır olur.